10 bài luyện vẽ tay dành cho kiến trúc sư

Trích đoạn dưới đây nằm trong cuốn sách Construction and Design Manual: Architecture Drawings do Natascha Meuser biên soạn. Với sự phát triển của công nghệ, “chưa chắc kiến trúc sư thiết kế đã là người chuyên về khả năng vẽ tay.” Cẩm nang của Meuser nhằm mục đích giúp các kiến trúc sư mài giũa kỹ năng vẽ bởi đó là “cơ sở thực tiễn và phương cách giao tiếp với cả giới nghệ sĩ, kỹ sư.”

Dưới đây là 10 bài luyện vẽ khái quát từ tỉ lệ, bố cục cho đến góc nhìn và không gian.

Như thế nào là cái đẹp? Vài năm trước, một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã cố giải mã bí ẩn về vẻ đẹp con người. Họ sử dụng công nghệ hiện đại và cơ sở dữ liệu khách quan để lý giải tại sao những khuôn mặt nhất định được coi là đẹp đẽ. Và sắc đẹp ấy có tách biệt khỏi yếu tố sắc tộc, xã hội và lý lịch văn hóa hay không. Nói cách khác, họ đã tìm cách tính toán căn cứ thẩm mỹ ấy bằng những con số.

Các nhà khoa học đã nhập liệu vô số bức ảnh từ khắp mọi nơi trên thế giới với mô tả đặc trưng đi kèm vào một chiếc máy tính rất mạnh. Họ tin rằng kết quả tổng hợp có thể tạo ra một gương mặt mà bất cứ ai nhìn vào cũng sẽ có chung quan điểm đó là vẻ đẹp hoàn mỹ. Nhưng khuôn mặt máy tính cho ra lại vô cùng bình thường, không đẹp cũng không xấu, thiếu cả hồn và sinh khí. Kết quả khiến mọi người thấy phũ phàng, dữ liệu tổng hợp đã không tạo ra vẻ đẹp thần thánh nào cả, chỉ đơn thuần là một con số thống kê trung bình.

Nhưng đó là điều bạn sẽ nhận được khi trông chờ vào một cỗ máy. Qua câu chuyện trên, tôi muốn đi sâu vào vẻ đẹp của kiến trúc, vẽ tay đang dần mai một trong thời đại công nghệ song đó lại là kỹ năng cần được gìn giữ. Thao tác này dường như sẽ trở thành dĩ vãng, nhưng thiết kế vi tính có phải tương lai của ngành kiến trúc không? Những ý tưởng trình bày trong cuốn sách này có vẻ lỗi thời nếu xét đến công nghệ đồ họa tân tiến, liệu còn kiến trúc sư nào hào hứng với việc trình bày ý tưởng công trình vẽ bằng mực, hay thể hiện điểm nhìn qua bút chì?

Máy tính không thể thay thế sự sáng tạo của con người. “Khuôn mặt hoàn hảo” nói trên là sản phẩm của một cỗ máy vô cảm. Không may là chúng ta đang sử dụng máy móc để khiến sản phẩm của mình có hồn hơn. Những gì được dàn dựng trong các trò chơi điện tử cũng không khác gì cách kiến trúc sư ứng dụng kỹ thuật CAD để thuyết phục khách hàng, nhà thầu và ban giám định.

Sự chính xác giết chết tư duy

Những bức hình dựng vi tính nhiều màu sắc thực chất là mánh khóe vô hồn đánh lừa thị giác người xem. Người kiến trúc sư chỉ dựa hoàn toàn vào đồ họa vi tính đang tự đánh mất khả năng chuyên môn vốn luôn cần thiết nhất của họ: Sự phối hợp tay, mắt. đầu để vẽ nên những bản thiết kế.

Trước đây, các kiến trúc sư phải học cách sử dụng bút phân tích kết cấu, tỉ lệ, thể khối, ánh sáng và bóng đổ để chắp ghép từng bộ phận trên giấy tờ. Để đạt được điều đó họ phải rèn luyện sự phối hợp tay và mắt. Đây là một quá trình trực quan thú vị, Heinrich Pittner từng nói: “Cảm hứng quan trọng hơn tri thức”. Phương pháp của ông dựa trên những nguyên tắc rõ ràng, đó là một người thầy, nhà thơ với bộ óc triết lý, ông sử dụng những bài luyện đơn giản để dạy về tính phức tạp của kiến trúc. Điều đó khiến học sinh cảm thấy mình vừa là kiến trúc sư kiêm người nghệ sĩ. Một cá nhân tiêu biểu nữa là Alfred Caldweld – giảng viên lỗi lạc ở Viện Công nghệ Illinois, Chicago. Ông từng nói: “Tính cá thể của kiến trúc luôn dựa trên cảm nhận cá nhân.”

Những phần tiếp theo sẽ đề cập đến phương pháp của Pittner xoanh quanh những nguyên tắc căn bản về vẽ tay qua 9 bước thực hiện, bất kể trình tự nào. Mục tiêu của chúng nhằm giới thiệu một trong số những phạm trù sáng tạo nhất của lĩnh vực kiến trúc. Kể cả dân chuyên phác tay giàu kinh nghiệm nhất cũng có thể thấy các bài tập sau có gắn bó rất mật thiết với thói quen hàng ngày của mình. Vẽ tay thể hiện tài năng sáng tạo của kiến trúc sư, thể hiện được góc nhìn độc đáo mà không cần sự hỗ trợ công nghệ. Nhiều người sẽ nói đây là cách làm lạc hậu, khiến công đoạn thực hiện trở nên mơ hồ. Trong hoàn cảnh ấy, bức vẽ không phải để mô phỏng thực tế mà làm tăng sự tín nhiệm cho ý tưởng.

Quyết định của riêng kiến trúc sư

Vẽ kiến trúc giống như nhiếp ảnh. Trang thiết bị hiện đại cũng không giúp ích được gì nếu bạn thiếu kỹ năng sắp xếp bố cục. Dùng công nghệ để sản xuất những phác thảo sơ bộ không có nghĩa kết quả sẽ gây thuyết phục. Bút chì 6B, bút vẽ hay cọ màu nước chưa chắc đã đảm bảo chất lượng bản thiết kế. Khả năng điều phối tay, mắt, não khi phác thảo đòi hỏi phải có hiểu biết rộng trong phạm trù văn hóa, lịch sử, phong cách kiến trúc dựa trên kinh nghiệm thực tiễn, có khả năng tiếp nhận, phát triển yếu tố truyền thống với thẩm mỹ cá nhân để tạo ra những công trình chiếm được lòng khách hàng.

Bản chất kiến trúc được hình thành trên cơ sở liên kết giữa các khái niệm. Ngòi bút kiến trúc sư là chất kết dính các yếu tố tỉ lệ, kết cấu, vẻ đẹp và đây là quyết định của riêng họ. Cũng như bao tài năng khác, sự sáng tạo và trí tưởng tượng là do bẩm sinh, nhưng có thể đạt được qua thực hành và trải nghiệm.

Những người đã từng tiếp nhận, thẩm thấu nhiều nguồn ý tưởng sẽ dễ dàng hơn trong việc tự tạo hệ quan điểm cho riêng mình thông qua cách thể hiện bằng hình ảnh, không gian. Người dùng bản vẽ tay để khám phá môi trường kiến trúc sẽ thấy được chiều sâu đa dạng trong đó hơn những ai chỉ nhìn qua lăng kính 3D. Kiến trúc và vẽ là hai phạm trù không thể tách rời, và thường những người vẽ giỏi cũng là kiến trúc sư tài năng.

Bài tập 1: Điểm và mặt phẳng

Điểm, đường thẳng, mặt phẳng là phương thức thể hiện không gian ba chiều trong kiến trúc, tạo thành những hình khối căn bản, rồi đến phong cảnh và diện tích lớn hơn. Tính giản lược và cô đọng được dùng để gợi điểm nhấn cho khối kết cấu, phân chia chiều sâu và khoảng cách. Đây là hướng nhập môn kiến trúc thông qua nghệ thuật.

Bài tập 2: Tỉ lệ và thứ tự

Mọi dự án đều bắt đầu với những công đoạn đơn giản này: vẽ, đo lường, tư duy.

Tìm sự thống nhất giữa các chi tiết công trình giúp định hình các yếu tố trong bản thiết kế. Những nguyên tắc tỉ lệ căn bản dựa vào mối tương quan đo đạc đã có từ thời Hy Lạp và La Mã cổ đại. Thuyết phục sinh và Modulor của Le Corbusier đều dựa theo tỉ lệ cơ thể người và chia thành các phần. Bộ phận nhỏ chia cùng tỉ lệ với bộ phận lớn hơn và cái lớn hơn sánh ngang với tổng thể. Mối quan hệ này cho phép kiến trúc sư chắp ghép các chi tiết một cách rõ ràng. Bài tập này rèn khả năng phân tích không gian bằng mắt, cung cấp kiến thức cơ bản thông qua cách xây dựng, sắp xếp nhiều yếu tố.

Bài tập 3: Hình khối và không gian

Bài tập này xoay quanh việc cắt xẻ những hình cơ bản: tam giác, vuông, chóp, lập phương, khối cầu và ráp chúng lại theo cách mới. Tính đa dạng kiến trúc xuất phát từ sự kết hợp giữa các khối hai và ba chiều. “Nếu muốn đạt kết quả, bạn phải thấy sự thống nhất giữa cái trừu tượng và thực tế. Chúng ta là kiến trúc sư, không phải nghệ sĩ, nhưng tính trừu tượng là nền tảng cho thiết kế của ta.”

Bài tập 4: Điểm nhìn và không gian

Vẽ giúp bạn cải thiện khả năng thẩm thấu hình ảnh, nhưng nó cũng đòi hỏi kiến thức căn bản về thiết lập điểm nhìn. Vào thời Trung Cổ, thế giới được coi là một mặt phẳng, nhưng đến thời Phục Hưng kèm theo sự khám phá ra điểm ảo, quan điểm về hình ảnh đã thay đổi hoàn toàn khác và hệ tư tưởng đó đi liền với sự phát triển kiến trúc cho đến ngày hôm nay, dù được vẽ bằng tay hay máy vi tính.

Mục đích của bài tập này là học về nguyên tắc vẽ dưới mọi góc độ và tổ chức không gian. Mỗi điểm trong không gian đều có một vị trí đo lường được, vẽ hai hoặc nhiều vật thể xoay chiều theo đủ hướng. Vài đường thẳng đã có thể tạo thành hình khối ba chiều. Giúp người học có khái niệm nghệ thuật và ứng dụng chuyên môn trong quá trình vẽ, nắm bắt các nguyên tắc xây dựng điểm, khái quát chiều sâu không gian. Vẽ không để thể hiện tri thức, nó khiến nguồn cảm hứng được sinh ra từ sự nhận thức của mỗi cá nhân.

Bài tập 5: Bố cục và không gian

Vẽ kiến trúc luôn lấy bố cục và khái niệm trừu tượng trong không gian làm trọng tâm. Bài học này giúp ta dựng bố cục theo từng bước, đắp từng lớp chi tiết trên một mặt phẳng để tạo thành khối hoàn chỉnh. Khai thác tính phức tạp trong các mối quan hệ diện tích và những yếu tố cấu thành một không gian.

“Kiến trúc là một ngành kỹ xảo, thể hiện chuyển động bên trong và đi xa khỏi quy chuẩn xây dựng chung. Mục đích của xây dựng là tạo sự bền vững, mục đích của kiến trúc là khuynh đảo nội tâm. Chúng ta hiểu được bản chất công việc một khi nắm được mối quan hệ mình đã tạo nên.” – Le Corbusier, Vers une architecture (1923)

Bài tập 6: Con người và không gian

Học thuyết về tỉ lệ đã có từ thời Vitruvius và những ngày khởi nguyên của ngành kiến trúc. Trong thời kỳ Phục Hưng, quy tắc nghệ thuật tập trung vào tỉ lệ con người và quyết định tính liền mạch trong tổ chức thiết kế xây dựng. Vitruvius cũng lấy con người làm trung tâm trong quá trình xây dựng. Cụ thể hơn thì học thuyết này có thể lần ngược về Leonardo da Vinci, nhà tiên phong trong lĩnh vực giải phẫu cơ thể người.

Alberti đã chứng minh rằng mỗi hình khối đều có thể dựng lên từ hình vuông và tròn. Tiếp đó Le Corbusier đã phát hiện mối liên kết giữa hình thể người và tỉ lệ vàng. Ông lấy tên mô hình này là Modulor, dựa theo tỉ lệ chiều cao với cánh tay giơ lên gắn liền môi trường xung quanh. Cho đến nay học thuyết này vẫn được ứng dụng rộng rãi để tổ chức không gian phù hợp với điều kiện sinh sống của con người.

Bài tập 7: Ánh sáng và màu sắc

Ánh sáng và màu sắc gắn bó chặt chẽ với nhau trong quá trình thiết kế. Bài tập này giúp học viên nắm lý thuyết và biết cách pha màu. Đỏ, xanh, vàng có thể tạo nên bất cứ màu gì ngoài đen, kết hợp cả 3 sẽ ra màu nâu. Màu sắc và tông có mối quan hệ mật thiết, từ đó ảnh hưởng lên khối tổng thể, theo như học thuyết màu sắc của Johann Wolfgang von Goethe.

Bài tập 8: Tự nhiên và thiết kế

Thiên nhiên là nguồn cảm hứng cho quá trình thiết kế. Đầu tiên ta vẽ một bông hoa từ lúc chớm nở đến khi phát triển hoàn toàn, sau đó dựa vào hình dáng của nó để làm nền tảng thiết kế diện tích sàn. Sử dụng thiên nhiên làm căn bản cho kiến trúc. Albrecht Dürer từng nói: “Nghệ thuật ẩn giấu trong tự nhiên, nếu biết cách khai thác nó sẽ thuộc về bạn.”

Bài tập 9: Phác thảo trong hai phút

Học vẽ tức là học cách quan sát, cảm thụ. Bài tập này thúc đẩy sự sáng tạo và khả năng ứng biến bằng cách đặt hạn mức thời gian. Quá trình đưa nét liên tục sẽ quyết định bao nhiêu chi tiết hình ảnh mà ta muốn truyền tải. Đây là một cách thử nghiệm không yêu cầu bản vẽ đã hoàn chỉnh, rèn luyện tính tự tin ngay từ công đoạn đặt bút và thể hiện tối đa những ý tưởng.

Bài tập 10: Phác họa

Một bức tranh phong cảnh không đơn thuần mô tả thiên nhiên dưới bầu trời quang mây. Nó phải dành chỗ cho nguồn cảm hứng, tận dụng tự nhiên để thể hiện đường nét và bố cục. Cách vẽ này thể hiện một nội dung hình ảnh sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau, dụng cụ và màu sắc đóng vai trò quan trọng.

Phác họa giúp kích thích tư duy sáng tạo của kiến trúc sư, tạo nhiều bản nháp cho hơn một ý tưởng tiềm năng. Nhiều sinh viên không biết họ có nhiều sáng kiến như thế nào cho đến khi được phương pháp này hé lộ.

Nguồn: Archdaily
Ảnh sử theo nguồn DOM Publishers

Đánh giá

32911 thích
Upvote Downvote

Total votes: 7

Upvotes: 5

Upvotes percentage: 71.428571%

Downvotes: 2

Downvotes percentage: 28.571429%

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

10 bài luyện vẽ tay dành cho kiến trúc sư

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...