4 bài học về kiến trúc từ những bộ phim của Pixar

Hãng phim Pixar đã khuấy đảo nền điện ảnh trong suốt 20 năm qua với doanh thu phòng vé luôn đứng thứ hạng cao như Toy Story (362 triệu đô), A Bug’s Life (363 triệu đô), Toy Story 2 (485 triệu đô), Monsters, Inc. (525 triệu đô) và kỷ lục của Finding Nemo với 865 triệu đô. Các dịch vụ, sản phẩm phỏng theo phim từ công viên giải trí, băng đĩa cho tới đồ lưu niệm cũng đã để lại dấu ấn không nhỏ cho hàng thế hệ phụ huynh cùng con em họ, điều mà nhiều nhà giáo dục, tác giả hay kiến trúc sư còn chưa làm được.

Pixar là hãng phim tiên phong trong ngành giải trí với cách kể chuyện lôi cuốn và công nghệ hình ảnh tân tiến, song tính đồng điệu của các yếu tố trên với kiến trúc thường ngày vẫn chưa được khám phá hết. Một trong những tài năng thường bị bỏ qua của họ là tạo ra những hình khối kiến trúc đầy thuyết phục mô tả thế giới hiện đại, “thế giới” trong phim Pixar có thể coi là một công cụ gợi mở cho tư duy về môi trường xung quanh ta.

Xét trên nhiều phương diện, phim hoạt hình ngày nay cũng như những câu chuyện được kể lại về quá khứ, gửi gắm bài học đầy tính nhân sinh theo cách rất riêng, bên cạnh đó là những nhân vật độc đáo. Nhiều nhân vật đồng hành cùng khán giả thực chất không phải con người, chẳng hạn như những chú rối trong Sesame Street, các nhà nghiên cứu từ lâu đã hứng thú với cả yếu tố tích cực và tiêu cực mà các bộ phim Disney ảnh hưởng lên thế giới quan của người xem. Pixar biết cách tạo ra những chi tiết kích thích sự thấu cảm với thế giới xung quanh và củng cố đoàn kết đa văn hóa dù chúng có thật hay không. Từ đây ta thấy một mặt khác của phim Pixar – công cụ học hỏi vô giá cho các kiến trúc sư.

Cùng với công ty mẹ Disney, Pixar là một studio với lượng người hâm mộ đông đảo qua những năm tháng. Nhiều thế hệ đã lớn lên với những bộ phim này và vẫn còn hứng thú ở tuổi trưởng thành. Đến các trang tin tức nổi tiếng như Buzzfeed vẫn dành đến lượng độc giả lớn tuổi các bài viết liên quan tới Pixar cũng như ảnh hưởng văn hóa của nó. Phim của Pixar đặt nền tảng cho các em nhỏ học cách quan sát thế giới, rèn luyện nhân cách tới cả lúc trưởng thành. Nhiều kiến trúc sư trẻ ngày nay đã từng có thời lớn lên cùng Pixar, và còn nhiều kiến trúc sư tương lai nữa sẽ tiếp tục nối bước truyền thống với những bộ phim từ được sản xuất từ studio trứ danh này.

Những bộ phim được đề cập sau đây là Monsters Inc., Toy Story 1 & 2. Up, Wall-EFinding Nemo. Chúng đều lấy bối cảnh trong thời hiện đại, cho thấy nhiều khía cạnh khác nhau về thế giới xung quanh ta qua góc nhìn độc đáo của các nhân vật với đủ hình dáng và kích cỡ.

Những bài học về kiến trúc

1. Tính tương tác

Các kiến trúc sư có rất nhiều thứ để học hỏi từ cách những nhân vật của Pixar tương tác với môi trường xung quanh, họ mang đủ hình dáng, kích thước, thể trạng song luôn biết cách đi lại trong thế giới của riêng mình. Ngược lại, khán giả cũng thấy việc họ phải vật lộn như thế nào khi những yếu tố tiện nghi không được đáp ứng. Ví dụ điển hình nhất là Monstropolis trong Monster Inc., thành phố quái vật với đủ loại cư dân từ nhỏ cho đến… khổng lồ, những sinh vật biết đi lại, chạy lon ton hoặc bò trườn, song hoạt động giao thông tại đây không hề bị gián đoạn. Trong một cảnh khác ta lại thấy tính cá nhân được phản ánh rõ rệt trong đặc điểm nhà ở của nhân vật chính, hay bộ cửa với hai thanh đẩy ở nhà máy để giúp những chú quái vật cao thấp khác nhau dễ dàng đi lại, điều đó cho thấy sự nhạy cảm trong thiết kế. Monstropolis rất linh hoạt với cư dân của nó, một môi trường mà ai cũng có thể chung sống vui vẻ.

“MONSTERS, INC. 3D” ©2012 Disney•Pixar. All Rights Reserved.

Mặt khác, trong Toy Story ta có thể thấy các nhân vật phải chật vật với thế giới không được thiết kế cho mình, những món đồ chơi nhỏ bé phải tận dụng từng ống thông hơi để di chuyển, leo cầu thang hay đóng mở cửa là trở ngại lớn vì kích cỡ và tính đòi hỏi thể lực. Khán giả sẽ thấy đồng cảm với những người có thể trạng khác nhau khi thường xuyên phải tiếp xúc với các công trình có thiết kế bất cập. Pixar đã khắc họa vô cùng chân thực hai thái cực đối lập của không gian kiến trúc để truyền tải thông điệp kịch bản.

2. Tính thân thiện với môi trường

Quan hệ giữa kiến trúc và tự nhiên thường xuyên được khắc họa trong các bộ phim Pixar. Nội dung của Monster Inc. xoay quanh nhu cầu khai thác năng lượng từ tiếng hét của trẻ con. Khi nhu cầu tiêu thụ ngày một tăng, quái vật cũng bắt đầu sử dụng những phương pháp thu nạp khủng khiếp hơn. Tuy nhiên nhân vật chính Sully đã phát hiện ra nguồn năng lượng dồi dào ít gây hại hơn từ tiếng cười. Ta có thể liên hệ sự tương phản giữa năng lượng hóa thạch và những nguồn tái tạo được như gió, mặt trời.

Wall-E thậm chí còn đem đến cái nhìn rõ ràng hơn về xu hướng tiêu thụ của chúng ta – một thế giới bị tàn phá nặng nề đến mức con người phải rời đi và sống cuộc sống đơn điệu do máy móc điều hành. Với tư cách là những nhà kiến tạo tương lai, kiến trúc sư nên cân nhắc tính hữu cơ của vật liệu cũng như việc phối kết các loại công nghệ sử dụng năng lượng sạch để giảm thiếu tác động xấu đến môi trường.

Ngoài ra, Finding Nemo dạy chúng ta phải biết quan tâm tới các loài sinh vật khác. Nhân vật chính Nemo bị bắt khỏi môi trường tự nhiên của mình và cho vào chiếc bể cá cùng những chú cá đang mất cân bằng tinh thần, chỉ biết quanh quẩn như vật cảnh. Người kiến trúc sư phải chịu trách nhiệm về thiết kế môi trường sống cho thú nuôi, đảm bảo sự khỏe mạnh cho chúng hơn là chỉ để ý đến nhu cầu của chủ sở hữu. Bằng việc nhân hóa những chú cá trong Finding Nemo, khán giả có thể thấy đồng cảm với cách mà chính thiết kế cho vật nuôi tác động lên chúng.

3. Phản ánh bản thân

Bên cạnh việc gợi lên những quan điểm đạo lý trong thiết kế kiến trúc khi xét đến tính tiện nghi và năng lượng, Pixar cũng cho ta thấy rằng tính cá nhân nên được phản ánh trong kiến trúc hơn là chỉ mang chức năng đơn thuần, điều này đã được thể hiện qua ngôi nhà kinh điển của cặp vợ chồng Ellie và Carl trong Up. Qua những cảnh phim được trình bày khéo léo, sự trầm mặc của Carl được khắc họa qua những vật dụng bình thường, trong khi tính cách sôi nổi của Ellie chuộng tông màu sặc sỡ với bài trí chi tiết. Tiếp đó là những món đồ tượng trưng cho sự dung hòa của cả hai nhân vật như chú lợn tiết kiệm cho dự định chu du đây đó. Nhà triết gia Gaston Bachelard từng viết trong cuốn The Poetics of Space: “Căn nhà bảo vệ kẻ mơ mộng”. Ngôi nhà chan chứa các đặc điểm gắn bó với cặp vợ chồng và đấy là lý do Carl rất cương quyết gìn giữ nó đến cùng. Bên cạnh một nơi trú, đó là một phần lịch sử và nhân dạng con người.

Toy Story cũng phản ánh tầm quan trọng của không gian cá nhân. Mặc dù không xuất hiện nhiều nhưng Andy đóng vai trò vô cùng quan trọng tới bộ phim và các nhân vật khác. Căn phòng của cậu là bối cảnh chính xuyên suốt. Câu chuyện đồ chơi xoay quanh cuộc sống bị đảo lộn của cảnh sát trưởng Woody khi nhà du hành vũ trụ Buzz Lightyear xuất hiện.

Khi sự hứng thú của Andy chuyển từ Woody sang Buzz, ta thấy căn phòng của cậu dần chuyển cách trang trí miền viễn Tây sang chủ đề vũ trụ. Woody mất tự tin vì không gian xung quanh không còn khẳng định vai trò ưu tiên của anh đối với Andy nữa. Sự tương phản trở nên rõ rệt hơn khi cá tính của Andy được thể hiện ngày càng nhiều còn Woody thì ngược lại.

Pixar cho ta thấy không gian có thể ảnh hưởng đến niềm vui của con người như thế nào khi họ được khẳng định mình trong đó và sẵn sàng bảo vệ đến cùng. Trong vài trường hợp, quan niệm của kiến trúc sư và người ở có thể xung đột nhau. Những bộ phim như này nhắc nhở kiến trúc sư để tâm đến sự phản ánh tính cách khách hàng để làm nên những công trình họ chắc chắn sẽ yêu thích.

4. Niềm vui

Cuối cùng, Pixar muốn nhắc nhở các kiến trúc sư hãy vươn xa hơn và tạo ra những kỳ quan gợi thật nhiều niềm vui. Thế giới Pixar phác họa rất tương đồng với cuộc sống hàng ngày song nó vẫn khuyến khích ta mơ mộng, như Walt Disney từng nói “điều không tưởng hợp lý” khi những bộ phim hoạt hình thu hẹp khoảng cách với thế giới thực về các ý tưởng sáng tạo: Ngôi nhà bay bằng bóng heli trong Up, di chuyển vòng quanh thế giới chỉ qua cánh cửa tủ quần áo trong Monsters Inc.,…

Bên cạnh sự khuyến khích sáng tạo, Pixar cũng cảnh báo về viễn cảnh khi con người mất đi niềm vui với không gian xung quanh. Trong Wall-E, nhân loại sống trên những siêu phi thuyền, bên trong ngập tràn các biển quảng cáo và cuộc sống của họ được định sẵn bởi những cỗ máy vận hành tại từng bộ phận, hình ảnh ẩn dụ cho một chiếc smartphone khổng lồ.

Lời kết

Pixar là hãng làm phim tài năng vô cùng được mến mộ. Thế giới không tưởng của họ khiến khán giả đủ mọi lứa tuổi phải nhìn nhận khách quan về cuộc sống diễn ra thường nhật. Họ củng cố tầm quan trọng của kiến trúc về yếu tố vị nhân sinh: sự tiện nghi, tiêu hao năng lượng song vẫn đem đến niềm vui và thoải mái. Pixar biết cách khơi dậy cảm hứng của mọi nhà thiết kế không phân biệt già trẻ, cho ta thấy tiềm năng vô vàn của trí tưởng tượng.


Tham khảo: Paul R. La Monica, “Disney buys Pixar: House of Mouse is teaming up with Pixar in a $7.4 billion deal. Steve Jobs to become board member at Disney,” CNNMoney.com, 25 January 2006. Accessed 29 May 2015.

Nguồn: Archdaily
Biên tập: An Nguyễn

Đánh giá

4 thích
Upvote Downvote

Total votes: 4

Upvotes: 4

Upvotes percentage: 100.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

4 bài học về kiến trúc từ những bộ phim của Pixar

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...