7 tiêu chí làm mới văn hóa xưởng thực hành

Studio, trong phạm vi bài viết nguyên văn tiếng Anh, là một dạng xưởng thực hành của các trường kiến trúc, sinh viên thường tập trung làm đồ án theo nhóm tại xưởng, mỗi giảng viên sẽ hướng dẫn một nhóm sinh viên.

Trong “Chiếc hộp đen: Bí mật của nghề kiến trúc”, một bài viết năm 1990, phát hành sau khi tác giả Reyner Banham qua đời, ông đã cảnh báo về xu hướng đi xuống của kiến trúc khi tự cô lập mình khỏi những tranh luận không theo quy tắc. Vào những thập kỷ trước, kiến trúc còn ở tình trạng thê thảm hơn thế. Trong bối cảnh biến đổi toàn cầu, mô hình cũ kỹ của văn hóa xưởng thực hành (studio culture) vẫn không hề có sự thay đổi kể từ thời kiến trúc Beaux Arts còn thịnh hành. “Văn hóa xưởng thực hành” cũ đưa ra quan niệm đã lỗi thời và còn hạn chế, chẳng hạn như quan niệm về việc đánh giá các bản thiết kế thông qua tổng hợp lý thuyết và phản ánh lại thông qua quá trình thực hành…

Điều này còn ảnh hưởng đến chất lượng sinh viên. Vì vậy hơn mười năm trước, Viện sinh viên kiến trúc Mỹ (AIAS) và Ban ủy nhiệm kiến trúc quốc gia (NAAB) đã có quy định mới về việc yêu cầu tất cả các trường đề xuất tỉ mỉ những vấn đề liên quan đến văn hóa xưởng thực hành và văn hóa học tập thông qua một bản chính sách. Tuy nhiên, nhiều trường, viện kiến trúc trong nước vẫn không chịu đưa chính sách này vào đào tạo sinh viên cũng như hướng dẫn cho các giảng viên.

Trong khi các mô hình xưởng thực hành truyền thống vẫn nắm trong tay thế mạnh về các hoạt động sáng tạo hay các mối quan hệ cởi mở, thì dù sao chúng cũng không còn phù hợp với sinh viên trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay nữa. Chúng tôi tin rằng đã đến lúc cần phải thiết lập lại các mô hình xưởng đã lỗi thời để giải quyết vấn đề cấp bách. Chúng ta nên tập trung vào các tiêu chí định hướng để hướng đến văn hóa xưởng thực hành tiến bộ, đó là: động lực, cân bằng, linh hoạt, đa dạng, tương tác, liên ngành, và lâu dài. Chúng tôi hy vọng những nguyên tắc này sẽ thúc đẩy tranh luận và hành động cần thiết cho việc thay đổi tích cực.

Động lực

Sinh viên ngày nay đang phải chịu nhiều áp lực hơn là động lực từ những vấn đề xã hội, kinh tế và văn hóa. Có thể vì vậy, những điều này ảnh hưởng đến động lực để họ tiến xa hơn trong học tập. Sinh viên thường có xu hướng chấp nhận, ít thắc mắc các vấn đề về chương trình học, kế hoạch học tập, cơ sở vật chất, việc này làm giảm chính quyền lợi của họ. Sự chấp nhận này dường như cần thiết để cho sinh viên tập trung vào những nhiệm vụ dễ dàng, nó cũng giống như một người tập sự khởi đầu từ những công việc nhỏ. Điều này không có nghĩa là xấu nhưng nó chỉ càng khiến họ trở nên ít liên quan đến việc định hướng và tạo dựng tương lai của chính mình. Từ đó đặt ra yêu cầu về vai trò của giảng viên trong việc giúp sinh viên nhận ra động lực học tập và tận dụng chúng. Xưởng thực hành đã, đang là một môi trường kết nối những mối quan hệ kiểu này.

Cân bằng

Một nghiên cứu gần đây về sức khỏe tinh thần được thực hiện tại một số trường kiến trúc cho thấy một thực tế ảm đạm về những gì diễn ra trong các xưởng thực hành. Trên thực tế, việc thức trắng đêm là một phần không thể thiếu trong lịch trình của bất kỳ đồ án nào và điều này nghiễm nhiên trở thành một thói quen. Một vài giảng viên đành chấp nhận rằng đây là cách sử dụng thời gian hợp lý, dù nhiều sinh viên thường thức trắng đêm để làm đồ án, thậm chí nhiều đêm, mà vẫn không kịp hoàn thành. Nhiều tòa nhà trong trường kiến trúc mở cửa suốt 24 giờ cũng không giúp gì lắm cho vấn đề này. Các kiến trúc sư nổi tiếng từ Vitruvius cho đến Le Corbusier đều là những tấm gương về lối sống có trách nhiệm với bản thân. Nếu như các kiến trúc sư này không thể tự duy trì nguyên tắc với bản thân, thì những triết lý về nghề nghiệp của họ chẳng còn ý nghĩa gì hết. Sự cân bằng không chỉ cần thiết cho lối sống của người làm kiến trúc mà còn giúp duy trì văn hóa lành mạnh tại các xưởng thực hành.

Linh hoạt

Các xưởng thực hành kiến trúc đáng ra nên là nơi nảy nở các hoạt động sáng tạo, thì dường như sinh viên, đôi khi, vẫn thường bị ảnh hưởng bởi nhiều thói quen cũ. Với tư cách là những nhà giáo dục, chúng tôi luôn muốn hướng sinh viên trở thành các nhà thiết kế có tư duy nhanh nhạy, không riêng đối với hoạt động chuyên môn mà cả những kỹ năng mềm. Nhưng thế nào là linh hoạt trong khi chúng ta vừa nhắc đến vấn đề về cân bằng cuộc sống với công việc như trên? Và điều quan trọng hơn là làm thế nào để sinh viên có được sự linh hoạt?

Đảo lộn những thói quen thâm căn cố đế là rất khó nhưng khi thử đặt chúng vào một sự trao đổi hay thỏa thuận thì đôi lúc, đây lại trở thành một phương pháp đầy hứa hẹn nhất là với những sinh viên nghệ thuật vốn cứng đầu. Trong một bộ môn thực hành tại xưởng của trường Đại học Syracuse, giảng viên hướng dẫn đồng thời là tác giả bài viết này, Lori Brown, đã đề xuất một giao kèo với các sinh viên kiến trúc năm hai. Đó là điều kiện không được thức trắng đêm cũng như trong giờ học không nhắn tin và dùng điện thoại. Đổi lại, sinh viên của bà được quyền tự chọn một số buổi nhất định để giải quyết việc cá nhân, các môn học khác, hay đơn giản là nghỉ ngơi thư giãn tại nhà.

Đa dạng

Xưởng thực hành cần cởi mở hơn về văn hóa trong bối cảnh kết nối toàn cầu hiện nay. Các mô hình xưởng ngày trước (tại Mỹ) thường chủ yếu đi theo phong cách Âu Mỹ như Beaux Arts, Bauhaus hay Texas Rangers, nhưng điều này không còn phù hợp nữa trong bối cảnh hiện nay, khi mà phần lớn các sinh viên kiến trúc tự gán cho mình tầm cỡ “quốc tế”. Tương tự như vậy, thực tế những mô hình xưởng thực hành đầu tiên xuất hiện từ xa xưa chủ yếu phục vụ cho sinh viên nam da trắng khiến chúng ta không khỏi thắc mắc về vấn đề phân chia… giai cấp. Tất nhiên, đó là những câu chuyện từ rất xa xưa, ngày nay chẳng còn mô hình nào cực đoan như vậy nữa. Trong thế giới toàn cầu hóa, chúng ta không thể chỉ hạn chế mình trong ranh giới của một vùng, miền nhất định. Việc học không nên dừng lại ở đối phó hay đối đầu mà cùng phát triển mới là mục tiêu cốt lõi của các nhóm sinh viên đa quốc gia tại mỗi xưởng thực hành.

Tương tác

Như đã nói ở trên, xưởng thực hành là nơi có nguồn năng lượng sáng tạo to lớn. Thật không may, nguồn năng lượng này chưa được tương tác đúng cách và bị đánh giá phân cấp bất hợp lý. Hình thức “người đánh giá” công việc là tàn tích còn sót lại của thời đại nào rồi kia chứ? Mặc dù đột phá về mặt công nghệ trong nhiều thập kỷ gần đây tạo ra những khuyến khích chưa từng có trong tương tác xã hội, tuy nhiên, áp lực khi làm việc với một “người đánh giá” thì chưa bao giờ là một trải nghiệm tương tác thú vị cho công việc sáng tạo cả. Chúng ta ngày nay có nhiều phương pháp học tập khác nhau, điều này khuyến khích việc tham gia và đối thoại hơn là phán xét và tạo ra những hình phạt. Nói cách khác điều này có thể xem như một hình thức giảng dạy theo hướng từ dưới lên trên chứ không phải từ trên xuống dưới. Thay vì giữ khoảng cách như ông chủ và người làm thuê, thì xưởng thực hành nên là một nơi để chơi đùa và trải nghiệm cùng với nhiều sự phân tích, thảo luận, học hỏi. Việc đổi mới và cởi mở hơn về tương tác giữa các thành viên trong xưởng là điều cần thiết cho một bầu không khí làm việc hiệu quả.

Liên ngành

Sinh viên kiến trúc cần điều gì từ những lĩnh vực khác? Và làm thế nào để chúng ta chuẩn bị cho họ trong bối cảnh thực tiễn đang ngày càng phát triển? Mô hình giáo dục liên ngành là điều cấp thiết cho tương lai của bất kỳ ngành nghề nào, kể cả kiến trúc. Nếu kiến trúc sư mặc định được hiểu là người làm việc trong môi trường xây dựng, chúng ta cần vượt qua ranh giới cố định của một ngành nghề để làm mới hiểu biết của mình ở nhiều lĩnh vực khác, chẳng hạn như chính trị, xã hội, vật liệu, công nghệ… Đối mặt với sự thay đổi nhanh chóng của thời đại, các kiến trúc sư bắt buộc phải học hỏi để có thể làm việc nhóm với các chuyên gia trong những lĩnh vực khác. Chỉ ẩn mình trong một lĩnh vực nhất định không phải là lựa chọn khôn ngoan.

Lâu dài

Trong khi nhu cầu xây dựng môi trường làm việc lâu dài, bền vững là một vấn đề cấp thiết đối với các kiến trúc sư, thì văn hóa xưởng, thứ ảnh hưởng trực tiếp đến kiến trúc, lại rất ít được nhắc đến và là một dạng mô hình không hề bền vững tí nào. Mô hình hiện tại đang dạy sinh viên sử dụng thời gian sai cách. Các sinh viên làm việc không theo kế hoạch cụ thể mà thường hoàn thành một công việc trong thời gian bao lâu tùy thích. Điều này đang tự hạ giá công việc của các bạn, người ta sẽ nghĩ rằng bạn sẵn sàng làm việc không lương, sẵn sàng làm việc ngoài giờ và đặc biệt với mức lương cực kỳ thấp so với các ngành kỹ thuật khác. Vậy giá trị có còn vai trò gì nữa không – giá trị thời gian, giá trị công việc, giá trị cuộc sống của các bạn? Tất cả chúng ta đều đang đồng lõa với sự bất hợp lý này. Và chúng ta cần phải có trách nhiệm, trách nhiệm thay đổi chúng. Các trường kiến trúc cần quan tâm một cách nghiêm túc về cách các sinh viên làm việc tại xưởng, điều này sẽ hình thành thói quen làm việc của các kiến trúc sư tương lai, về lâu dài.

Theo ArchDaily
Dịch bởi Handhome.net (do Hana Nguyen, Lan Hag thực hiện)

Đánh giá

1 thích
Upvote Downvote

Total votes: 1

Upvotes: 1

Upvotes percentage: 100.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

7 tiêu chí làm mới văn hóa xưởng thực hành

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...