Đơn giản là chìa khóa dẫn đến sự tuyệt mỹ

Trong một bài phỏng vấn hiếm hoi, nhà thiết kế Dieter Rams đã kêu gọi sự trở lại của những sản phẩm bền lâu, có giá trị với thời gian, cho dù có phải hy sinh tính cải tiến trong thiết kế. Trả lời tạp chí Kinfolk, ông cho sự tối ưu hóa chức năng thay vì tập trung vào thẩm mỹ là yếu tố then chốt tạo nên những sản phẩm chất lượng, mặc dù chúng cũng là mặt hạn chế đối với cách tân về kỹ thuật.

“Tôi đã luôn định hướng thiết kế vào tính thân thiện với người dùng, cho họ trải nghiệm dễ chịu khi dùng sản phẩm trong thời gian dài”, Rams nhấn mạnh các giá trị ông tích lũy trong 10 nguyên tắc thiết kế của mình. Ông nói thêm: “Hướng phát triển khả thi duy nhất là đi theo phương châm càng ít – càng tốt, quay trở lại căn bản và sự giản đơn. Đơn giản là chìa khóa dẫn đến sự tuyệt mỹ!”

Rams, 85 tuổi, là trưởng bộ phận thiết kế ở Braun từ năm 1961 đến 1995, đồng thời là một trong những nhà thiết kế công nghiệp có sức ảnh hưởng nhất thế kỷ 20. Những sản phẩm đi liền với tên tuổi của ông bao gồm đồng hồ, máy tính cho đến thiết bị âm thanh và đồ nội thất.

Ông cũng so sánh những thành tựu của mình với đồng sự Peter Behrens, người thầy của các kiến trúc sư nổi tiếng như Mies van der Rohe và Le Corbusier để làm rõ giá trị của sự điều tiết hiệu quả các chi tiết thiết kế.

“Lần đầu khi tôi đến với Braun vào năm 1955, các sản phẩm của họ vẫn được làm bởi những kỹ sư và chịu chi phối của các doanh nhân. Trong những năm đầu tiên ấy, chúng tôi bắt đầu tập trung phát triển loại sản phẩm thiên về chức năng, bỏ qua giá trị thẩm mỹ đang phổ biến lúc bấy giờ. Phương pháp này được công nhận và đạt sự ủng hộ nhờ chính ngài Erwin Braun.

Dưới đây là nội dung phỏng vấn đầy đủ, phát hành trên số Kinfolk thứ 23:

Alex Anderson: Ông vốn là một người tiên phong trong quá trình phát triển mang tính bền vững, đồng thời phê phán sự lãng phí, thừa thãi trong thiết kế. Giờ khi cộng đồng đang quan tâm tới môi trường thì những vấn đề trên lại được đề cập dến. Ông có đồng ý với quan điểm của kiến trúc sư Lance Hosey rằng giá trị thẩm mỹ là thứ bắt buộc nếu sản phẩm muốn gắn bó mật thiết với môi trường không?

Dieter Rams: Vẻ đẹp không chỉ nằm bề ngoài, đây vừa là ví dụ điển hình và tiên quyết cho mối quan hệ mật thiết giữa người dùng, sản phẩm với độ thân thiện môi trường.

Trong 10 nguyên tắc thiết kế của tôi, tôi đã viết rằng chất lượng thẩm mỹ là một yếu tố gắn liền với sự hữu ích của sản phẩm, bởi ứng dụng hàng ngày của nó tác động tới cuộc sống và sự hài lòng của ta. Một vật chỉ có thể đẹp khi nó được dày công sản xuất. Tất nhiên cũng có những quan niệm chung về cái đẹp như sự hài hòa giữa tỉ lệ hay tương phản màu sắc. Nhưng gu thẩm mỹ của mỗi người rất đa dạng, còn tùy thuộc vào tri thức, giáo dục và nhận thức.

Thế nên tôi luôn định hướng thiết kế vào tính thân thiện với người dùng, cho họ trải nghiệm dễ chịu khi dùng sản phẩm trong thời gian dài. Nhưng ngay cả Leonardo da Vinci cũng biết “sự đơn giản” không dễ mà đạt được.

Alex Anderson: Sự mâu thuẫn giữa tiện ích và hình thức có thúc đẩy cách tân trong thiết kế được không, hay còn phụ thuộc vào yếu tố nào khác?

Dieter Rams: Những bất ngờ tinh tế trong chi tiết thiết kế luôn là thứ cần có. Giá trị thực tiễn và vẻ đẹp không phải đặc điểm độc quyền cả trong hiện tại và tương lai.

Đối với tôi, sự tối ưu hóa về thẩm mỹ và chức năng luôn là điều quan trọng nhất. Những phẩm chất này tạo nên giá trị sử dụng lâu dài. Tất nhiên đây cũng là mặt hạn chế đối với khâu cải tiến. Chúng ta nên cân nhắc thật kỹ càng với mưu cầu vật chất hiện đại. Từ lâu tôi đã luôn nhấn mạnh quan điểm về những vật dụng tối giản nhưng có công năng vượt trội hơn.

Alex Anderson: Ngay từ sớm, những người nghệ sĩ, nhà phê bình, nhà sản xuất đã ngộ ra được hai lợi ích then chốt của thiết kế công nghiệp: Sản phẩm được yêu thích và thu nhiều lợi nhuận hơn, ngoài ra góp phần cải thiện thị hiếu đám đông. Một ưu điểm thứ ba nữa là nó giúp giảm thiểu sự tiêu hao thừa thãi bằng việc làm ra những sản phẩm mà mọi người muốn dùng trong thời gian dài, bảo vệ môi trường tốt hơn. Ông có nghĩ ngành công nghiệp chế tác sản phẩm tiêu dùng đang đứng trước xung đột giữa những mục tiêu vừa kể trên không?

Dieter Rams: Tôi hoàn toàn đồng ý với nhà phê bình kiến trúc và nghệ thuật Đức Adolf Behne là chúng ta cần sự “thoải mái” hơn là “xa xỉ”. Ông tin rằng thiết kế tốt là thứ không tiếp tay cho văn hóa tiêu dùng đem lại những vấn đề tài nguyên và môi trường. Đã có nhiều cuộc tranh luận về chủ đề này, Hướng phát triển khả thi duy nhất là đi theo phương châm càng ít-càng tốt, quay trở lại căn bản và sự giản đơn. Đơn giản là chìa khóa dẫn đến sự tuyệt mỹ!

Alex Anderson: Một vài tác giả đã để ý rằng phương pháp của ông có ảnh hưởng từ trường phái Bauhaus. Có thể coi nó cũng là một hình thức kế nhiệm tư tưởng của Peter Behrens – nhà thiết kế công nghiệp đầu tiên trên thế giới, thầy của Mies van der Rohe, Le Corbusier, Walter Gropius và nhiều kiến trúc sư cùng thời khác.

Trong những năm đầu sự nghiệp, Behrens đã tuyên bố rằng sự thống nhất giữa tính thực tiễn và thẩm mỹ vẫn có phân chia do ảnh hưởng của thời đại. Vào những năm thành công sau này, ông nhấn mạnh việc mình đã vượt qua rào cản ấy với kết quả gây ấn tượng. Khi làm việc ở Braun, ông có thấy sự nối tiếp nào với nỗ lực tiên phong của Behrens với tư cách cố vấn sáng tạo ở công ty thiết kế AEG không?

Dieter Rams: Trong thời gian làm cố vấn tương đối ngắn ở AEG giữa năm 1907 và 1914, Peter Behrens quả thực đã trở thành một trong những nhà thiết kế công nghiệp đầu tiên có cơ hội định hình nhiều lĩnh vực của công ty. Thành tựu lớn nhất của ông là vượt qua chủ nghĩa lịch sử để đem đến một phong cách trẻ trung hơn – thứ đang thịnh hành lúc bấy giờ, kiên trì chứng tỏ giá trị của việc đan xen tính tối ưu với thiết kế.

Lần đầu khi tôi đến với Braun vào năm 1955, các sản phẩm của họ vẫn được làm bởi những kỹ sư và chịu chi phối của các doanh nhân. Trong những năm đầu tiên ấy, chúng tôi bắt đầu tập trung phát triển loại sản phẩm thiên về chức năng, bỏ qua giá trị thẩm mỹ đang phổ biến lúc bấy giờ. Phương pháp này được công nhận và đạt sự ủng hộ nhờ chính ngài Erwin Braun. Câu chuyện này cũng mang mục tiêu tương tự như của AEG.

Tôi ý thức rất rõ về văn hóa Bauhaus trong thời gian theo học ở Cao đẳng Nghệ thuật Ứng dụng ở Wiesbaden. Giám đốc sáng lập, Giáo sư Hans Soeder đã xây dựng học trình dựa trên những nguyên tắc của Bauhaus. Những tấm gương điển hình là Mies và Gropius, họ đều từng làm trợ lý ở văn phòng của Peter Behrens.

Alex Anderson: Có sản phẩm nào ông thường xuyên sử dụng và thấy thích không? Hay vật minh chứng cho những nguyên tắc thiết kế ông đã tích lũy qua những năm tháng?

Dieter Rams: Vợ chồng tôi sống trong một căn nhà được thiết kế sẵn, nhưng với sản phẩm là của Braun và Vitsoe. Ví dụ như hệ thống giá Vitsoe 606, tôi đã thiết kế nó 56 năm trước và đến giờ vẫn đang dùng thoải mái. Khi sống chung với sản phẩm, ta sẽ nắm bắt được những khuyết điểm để cải thiện và duy trì tuổi thọ thiết kế lâu dài!


Biên tập: An Nguyễn

Đánh giá

1 thích
Upvote Downvote

Total votes: 5

Upvotes: 3

Upvotes percentage: 60.000000%

Downvotes: 2

Downvotes percentage: 40.000000%

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Đơn giản là chìa khóa dẫn đến sự tuyệt mỹ

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...