(Tiếng Việt) Tại sao các thị trấn cổ lại đẹp hơn những đô thị hiện đại?

Sorry, this entry is only available in Vietnamese. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Đối với dân không chuyên, phong cách kiến trúc của Ricardo Bofill dường như luôn thay đổi qua mỗi công trình. Nhiều người thường nghĩ ông không kiên định với công việc của mình. Tuy nhiên trong bài phỏng vấn trích từ series “City of Ideas” của Vladimir Belogolovsky, người xem sẽ thấy các thiết kế đều xuất phát từ chủ nghĩa vùng/địa phương, một khái niệm quen thuộc với giới kiến trúc và là ý tưởng chủ đạo của ông từ khi mới 20 tuổi.

Vladimir Belogolovsky: Văn phòng của ông từng là một nhà máy xi măng (La Fabrica) có từ thế kỷ 19, đấy có phải một công trình mang phong cách chính của ông không? Vẫn đang thực hiện hay đã hoàn thành?

Kiến trúc sư Ricardo Bofill, sinh năm 1939, tại Barcelona, Tây Ban Nha

Ricardo Bofill: Không, đây là nhà tôi, nơi sinh sống và làm việc hơn 40 năm qua. Nó chưa và sẽ không bao giờ được hoàn thành. Tôi nghĩ kiến trúc là thứ không có điểm kết. Nó luôn cần sự cải tiến mà bắt đầu bằng công đoạn xây dựng hoặc phá dỡ. Tôi rất thích công trình này vì nó được phát triển trong nhiều năm bằng các loại công nghệ khác nhay thay vì cải tổ tổng thể. Nhà máy này gợi cho tôi hình thái căn bản nhất của ngành công nghiệp, có một số chỗ đặt cầu thang rất khó ngờ, những mái vòm, ban công hướng ra tứ phía. Tôi đã bắt đầu với ý tưởng mang yếu tố thiên nhiên vào đây, có cả một hệ sinh thái nằm ngay phía trên tổ hợp công nghiệp này.

VB: Tôi nghĩ nơi này có thể vẫn đang trong quá trình hoàn thiện vì nó phối những đặc điểm của phong cách Thô Mộc, công nghiệp, siêu thực và chủ nghĩa Hậu Hiện đại.

RB: Đúng vậy. Nhưng một số chi tiết tôi thiết kế là dựa vào kiểu kiến trúc Catalan với cửa sổ vòm dài có từ thời Trung Cổ ở Barcelona. Mỗi lần du lịch tới những thị trấn cổ ở Nhật Bản sa mạc ở Trung Đông hoặc nước Ý, tôi thường lấy chút ảnh hưởng từ địa phương đó. Điều này rất quan trọng với tôi.

VB: Vậy là ông vẫn đang cải tiến nơi này?

RB: Thường xuyên, đây là công đoạn không có hồi kết. Tôi thích không gian sạch sẽ, giản đơn nơi đây, không trang trí cầu kỳ. Mọi thứ đều rất tự nhiên, tôi hình dung nó như một tu viện phục vụ việc thiền tịnh tĩnh tâm. Tại đây tôi đã thực hiện hơn 1,000 dự án.

VB: Tôi thấy cộng sự của ông không chỉ có kiến trúc sư mà còn có những nhà toán học, nhạc sĩ, nhà thơ, nhà làm phim, triết gia, các nhà xã hội học,… Ông có thể nói về mối hợp tác liên ngành này không?

RB: Kiến trúc là một ngành đòi hỏi sự chuyên nghiệp. Về cơ bản, nó khai thác mối quan hệ giữa không gian – thời gian, vì mang tính cố định nên phải gắn bó mật thiết với bối cảnh từng nơi. Từ đó tôi đã tiếp cận công việc thông qua nhiều chuyên môn khác nhau. Tôi muốn tạo ra sự đổi mới thay vì dập khuôn như nhiều kiến trúc sư. Tôi muốn kết hợp kiến trúc với truyền thống, nó cần được cởi mở với những yếu tố khác chứ không phải đứng tách biệt. Bởi vì những ngành khác luôn phát triển, kiến trúc cũng cần gắn bó với chúng để đạt sự cách tân.

VB: Công trình đầu tiên của ông là gì?

RB: Khi đó tôi đang 18 tuổi, học kiến trúc ở Trường Mỹ thuật thuộc Geneva, Thụy Sĩ. Đam mê thực sự của tôi trỗi dậy khi biết về công trình của Frank Lloyd Wright và Alvar Aalto. Tôi hay liên hệ kiến trúc với thiên nhiên, những công trình không mặt tiền, hoặc mặt tiền thể hiện sự phức tạp ở bên trong.

Bố tôi là một kiến trúc sư và nhà quy hoạch, tôi đã học những kỹ năng chuyên môn đầu tiên từ ông. Chúng tôi cùng đi khắp Tây Ban Nha và Ý để nghiên cứu kiến trúc địa phương , những công trình đầu tiên đều do bố con tôi chung tay làm. Tôi cũng làm việc với đội ngũ thi công và đảm nhiệm nhiều thứ khác. Những công trình đầu của tôi lấy ảnh hưởng nhiều từ chủ nghĩa không tưởng.

Dự án đầu của tôi là một căn nhà nghỉ mát ở Ibiza. Nó có những bức tường cong và cửa sổ nhỏ thu được tầm cảnh trí xung quanh. Sau đó tôi thực hiện công trình ở Barcelona, Pháp, Algeria, Trung Phi và còn nhiều nơi nữa… Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ. Mỗi nơi có một sắc thái riêng biệt để tôi ứng dụng nhiều loại phương pháp. Kinh nghiệm tôi rút ra được sau những trải nghiệm này là không thể di dời tinh thần kiến trúc từ địa điểm cũ sang mới (và ngược lại) được.

VB: Hãy nói về những năm 60 khi ông đang làm việc ở văn phòng của bố, với những dự án dân sự mang tính thử nghiệm. Lúc đó ông nói mình không thích Le Corbusier vì những đô thị của ông ấy đã có sẵn ý tưởng tiền đề. Còn ông đã tự xây những những công trình nguyên mẫu như Barrio Gandi in Reus Tarragona (1968), La Muralla Rojain Alicante (1973) và Walden-7 (1975), có phải đây là cách ông tìm hiểu chất địa phương trong kiến trúc Tây Ban Nha? Chúng có thể hiện quan điểm của ông với chủ nghĩa hiện đại không?

RB: Trong mắt tôi, Corbu từng là một kiến trúc sư tệ hại, không quan tâm đến lịch sử hay thành phố. Ông ta muốn chia cắt thành phố thành những khu vực phục vụ sinh hoạt, làm việc, thương mại,v.v… Ông ta coi những tòa nhà không khác gì cỗ máy. Quan điểm của tôi thì hoàn toàn ngược lại. Bản chất mỗi thành phố là rất phức tạp, nơi tồn tại nhiều mâu thuẫn. Thành phố cần được cải thiện chứ không phải đập đi rồi xây lại. Có những đô thị đã 10,000 tuổi, nhưng Le Corbusier không quan tâm đến lịch sử, thế giới quan của ông ấy chỉ hướng đến tương lai. Nhưng rõ ràng thì mọi người thích không gian sống xoay quanh lịch sử hơn là chỉ xây mới. Tôi đang có mang đến sự đơn giản cho trường phái Hiện đại bằng cách phục hưng tinh túy của những trị trấn vùng Địa Trung Hải.

VB: Ông có thể nói thêm về những công trình thử nghiệm không chỉ mang tính thẩm mỹ thuần túy không?

RB: Tôi thích những hình thái kiến trúc đơn giản gắn liền với tự nhiên. Tôi không thích sự xa xỉ, đấy phải là thứ gì đó nhẹ nhàng mà tinh tế. Quá trình là cốt lõi của kiến trúc, không có phương pháp nào là cố định. Hãy coi đó là loại động cơ thúc đẩy sự sáng tạo bên trong chúng ta, còn tinh thần cầu thị là nhiên liệu giúp cho máy chạy. Những công trình tôi xây dựng hồi 60-70 có nét thú vị riêng, nhưng với quy mô lớn như đô thị ở Pháp chẳng hạn, thì chúng không còn nghĩa lý gì. Nhiều kiến trúc sư chỉ phát triển phong cách đơn thuần, xây một kiểu công trình trên khắp thế giới, không phát triển thêm kỹ năng nào. Tôi không thích sự dễ thỏa mãn, tôi muốn thường xuyên truy vấn chính bản thân mình.

VB: Ông từng là nhà tiên phong trong phong trào Hậu Hiện đại. Nhưng từ khi trường phái này trở nên thịnh hành thì không còn hứng thú nữa. Điều đó có đúng không?

RB: Hoàn toàn chính xác. Ban đầu chúng tôi chưa có tên gọi cho phong trào ấy. Thoạt tiên tôi muốn khôi phục giá trị lịch sử, truyền thống đã bị thất lạc hồi thập niên 20-30. Nhưng rồi chúng trở thành thứ cấm kị, mọi người mù quáng thần tượng Le Corbusier và Mies van der Rohe. Từ khi phong trào Hậu Hiện đại lan tỏa rộng rãi, nó đã xuất hiện nhiều biến tướng đi kèm khiến tôi không còn hứng thú nữa.

VB: Vì sao ông hay gọi công trình hồi 1980 của mình là phong cách cổ diên hiện đại, đối lập với chủ nghĩa Hậu Hiện đại?

RB: Trường phái Hậu Hiện đại trở nên phổ biến sau Triển lãm Venice năm 1980, trong thời gian đó chúng tôi rất hăng say đóng góp. Nhưng rồi tôi chợt nhận ra mình thực sự quan tâm đến kiến trúc hiện đại, cách phối những chi tiết tối giản vào đó. Tương tự với kiến trúc cổ điển, đấy là những niềm đam mê tôi muốn kết hợp  lại. Tôi không thích tính lặp lại nhàm chán của kiến trúc tân cổ điển. Vậy nên tôi đã kết hợp những ưu điểm vượt trội nhất của trường phái Hiện đại và cổ điển. Tôi thích cái cách mà kiến trúc cổ điển khai thác sự tổ chức không gian, tỉ leek, tranh đấu đạt đến sự hoàn mỹ, cho dù đây là điều không bao giờ khả thi. Sự thanh minh và nhẹ nhàng nó mang lại cũng vô cùng hấp dẫn tôi. Nhưng bây giờ thì tôi không bó buộc mình với phong cách nào cả. Ảnh hưởng duy nhất mà trường phái cổ điển để lại lên tôi là tinh thần, chúng tôi chắp bút nên những trang lịch sử kiến trúc qua việc ứng dụng công nghệ mới cũng như cách những tác giả viết sách vậy.

VB: Ông có phải người duy tâm không? Ông hình dung bộ mặt đô thị trong tương lai như thế nào?

RB: Có, tốc độ đô thị hóa trên thế giới đang diễn ra chóng mặt. Nhưng phẩm chất mà ta cần cân nhắc nằm ở các thành phố cổ: Hiệu quả năng lượng, thân thiện với môi trường, xử lý rác thải,… Đây là hướng giải pháp mà mọi vùng và địa phương cần quan tâm.

VB: Hiện ông đang thực hiện những dự án nào?

RB: Cải tạo sân vận động cho CLB Bóng đá Barcelona, một số thị trấn mới ở  Châu Phi, một thành phố 10 triệu mét vuông dành cho 200,000 cư dân ở miền Nam Trung Quốc.

VB: Một dự án rất khủng…

RB: Và vô cùng phức tạp…

VB: Nhưng vậy tức là ông đã trở thành một Le Corbusier!

RB: Không, không hề. Cách làm của chúng tôi rất khác. Tôi đề xuất nhiều ý tưởng thực hiện thay vì đưa ra một bản so đồ quy hoạch tổng thể. Chẳng hạn, có thể lấy Barcelona làm hình mẫu. Đấy là một thành phố đa dạng, quy tụ rất nhiều nhà quy hoạch giỏi từ khắp nơi trên thế giới đến học tập.

VB: Ông nghĩ sao về dư âm làn sóng tranh cãi quan điểm giữa hai thế hệ kiến trúc sư trẻ-lão làng từ khoảng thập niên 60-70? Giờ đang là thời điểm mà ý kiến của các kiến trúc sư trái chiều nhau nhiều nhất?

RB: Phải, nhiều kiến trúc sư đang mải cãi cọ nhau, trừ chúng tôi ra. Ngành kiến trúc đã trở nên cực kỳ cạnh tranh, cộng thêm những yêu cầu đến từ phía khách hàng. Giờ tư duy truyền thống đang bị thay thế bởi phong cách và diện mạo. Ta cần lấy đô thị làm gốc. Có rất nhiều yếu tố thú vị nhưng không đủ để tạo ra một thành phố sống động. Các kiến trúc sư trẻ đang đứng trước thử thách lớn khi phải gây dựng đô thị trong khi vẫn đối phó được với những vấn đề khí hậu và môi trường.

VB: Dường như bây giờ đang có nhiều điều đáng trăn trở hơn hồi những năm 60?

RB: Đúng thế.


Biên tập: An Nguyễn

Leave your vote

1 point
Upvote Downvote

Total votes: 1

Upvotes: 1

Upvotes percentage: 100.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Loading Facebook Comments ...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

(Tiếng Việt) Tại sao các thị trấn cổ lại đẹp hơn những đô thị hiện đại?

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Don't have an account?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Hey there!

or

Sign in

Forgot password?

Don't have an account? Register

Close
of

    Processing files…