Học hỏi (và lược bỏ) từ phương pháp Beaux Arts

Học thiết kế không hề dễ dàng. Công việc này không chỉ đòi hỏi sinh viên phải học cách suy nghĩ và nhìn nhận thế giới khác đi, mà còn yêu cầu họ có một vốn từ vựng hoàn toàn mới. Như vậy có thể nói, môi trường học kiến trúc thực sự khắc nghiệt. Tuy nhiên, có quá nhiều người hiểu nhầm lý do của sự khắc nghiệt này – xưởng thực hành được coi là một nơi “huyền bí” và trong đó, các sinh viên thiếu ngủ đang thiết kế đơn giản chỉ vì các giáo sư yêu cầu họ phải làm thế – nhiều đến nỗi khi sinh viên bên ngoài gặp một sinh viên kiến trúc trong sân trường, họ ngay lập tức gửi lời chia buồn. Những quan điểm này tồn tại bởi văn hóa xưởng thực hành vẫn chưa có tiến triển gì với hệ thống thứ bậc cứng nhắc bắt nguồn từ phương pháp giảng dạy Beaux Arts. Hệ thống này phát triển khả năng cạnh tranh và năng suất làm việc nhưng lại tạo ra môi trường không thực sự thoải mái với sinh viên.

dsc03487

Thời kỳ Beaux Arts ở Paris có 4 yếu tố chính: trường nghệ thuật (the École), xưởng thực hành cá nhân (private ateliers), triển lãm tranh hàng năm (the Salon) và văn hóa café (café life). Trường nghệ thuật là nơi học tập, nghiên cứu về hội họa và kiến trúc cổ điển, đỉnh cao là cuộc thi Grand Prix de Rome, với phần thưởng dành cho người chiến thắng là một suất học bổng toàn phần tại thủ đô của nước Ý. Trong một xưởng thực hành độc lập, các sinh viên trực tiếp học nghề từ một “bậc thầy” – cũng là tấm gương phản ánh chính những thành công của các học trò mà ông ta đào tạo; thành công nối tiếp thành công tạo ra hệ thống phân cấp nghiêm ngặt giữa thầy và trò. Triển lãm tranh hàng năm tại Paris trưng bày trước công chúng những tác phẩm xuất sắc nhất được chọn lựa bởi một ban giám khảo. Cuối cùng, văn hóa café của người Paris là một phần mở rộng chính thức của xưởng thực hành và trường nghệ thuật, mọi người có thể gặp nhau tại các quán café và thảo luận về thiết kế.

Các trường kiến trúc đương đại vẫn duy trì những ý tưởng cốt lõi của phương pháp Beaux Arts: tạo ra sự cạnh tranh và năng suất làm việc giữa các sinh viên; hệ thống phân cấp thứ bậc giữa sinh viên và giảng viên; quyền lực của ban giám khảo và các giáo sư trong việc chọn ra tác phẩm tốt nhất của sinh viên. Các trường học ngày nay không còn duy trì văn hóa café và tinh thần thảo luận về thiết kế trong một môi trường thân mật nữa. Nếu chúng ta loại bỏ hệ thống thứ bậc cứng nhắc lẫn nhu cầu cạnh tranh, đồng thời tái tạo lại văn hóa café thân mật để thảo luận, đổi mới trong các trường học kiến trúc đương đại, chúng sẽ trở thành môi trường học tập và thiết kế tốt hơn.

3271408988_590fc61522_o

Tôi là hướng dẫn viên của Trường kiến trúc Syracuse (Mỹ) và mỗi khi có dịp giới thiệu cho các sinh viên tương lai, tôi thường nói rằng điều mà tôi yêu thích ở ngôi trường này là môi trường thân thiện. Tôi kể với họ rằng đây là ngôi trường độc đáo chỉ giảng dạy duy nhất một chuyên ngành và tất cả mọi người cùng sống trong một tòa nhà, tòa Slocum. Tôi nói với họ rằng Slocum rất tuyệt vì ở trong giảng đường, phòng thí nghiệm máy tính và thậm chí ở trong thang máy, bạn có thể nói chuyện về thiết kế với bất cứ ai. Tôi kể với họ rằng mỗi sinh viên ở đây, từ sinh viên năm nhất đến sinh viên năm thứ năm đang làm luận án đều quan tâm đến việc học hỏi lẫn nhau và thảo luận về những gì đang diễn ra trong xưởng thực hành của mỗi người. Tôi nói thật đấy! Tuy nhiên, điểm hạn chế của môi trường này nằm ở các giáo sư và văn hóa xưởng thực hành họ duy trì.

Hàng năm vào thời điểm diễn ra cuộc thi The Slivers của trường kiến trúc Syracuse, mỗi sinh viên năm thứ hai sẽ hoàn thành một bản vẽ cá nhân để đáp lại một lời gợi ý. Khi khóa tôi hoàn thành cuộc thi, chúng tôi gắn các tác phẩm của mình cạnh nhau và phấn khích đi xung quanh bàn luận về mọi bức vẽ. Chúng tôi bị cuốn hút bởi cái cách mà hơn 100 sinh viên giải thích về lời gợi ý theo một hướng khác nhau. Sau đó các giáo sư sẽ đến và xem xét. Họ công bố người thắng cuộc và phá tan bầu không khí thiết kế vui vẻ giữa các sinh viên. Tất cả sinh viên đều tán dương tính đa dạng trong việc giải thích, của ý tưởng và phong cách làm bài, nhưng bằng việc đặt ra sự “đúng” và “sai” cho các tác phẩm, các giáo sư đã tạo ra một sự cạnh tranh tiêu cực trong văn hóa xưởng thực hành bởi các sinh viên không có tác phẩm được chọn lựa sẽ thấy không thoải mái khi ở đó.

15279291036_c29ac5003a_o

Tất nhiên văn hóa xưởng thực hành vẫn cần có sự phê bình và phản hồi từ các giáo sư. Tuy nhiên, hệ thống cấp bậc nghiêm ngặt của các giáo sư và các thành viên ban hội thẩm làm cho việc đối thoại cởi mở về thiết kế là điều không thể. Trường học nên bình đẳng hóa sân chơi bằng cách cho phép các sinh viên có tiếng nói như những giáo sư. Làm như vậy trường học sẽ trở thành nơi mà cả sinh viên và giáo sư có thể truyền cảm hứng và học hỏi lẫn nhau.

Xưởng thực hành hữu ích nhất mà tôi từng tham gia là với giáo sư năm thứ nhất của tôi, Sekou Cooke, người khăng khăng bắt chúng tôi gọi ông ấy bằng tên riêng. Ông ấy nói rằng trong vòng 5 năm tới chúng tôi có thể là đồng nghiệp của ông ấy, vậy tại sao không bắt đầu hành động như thể điều đó đang diễn ra ngay bây giờ? Đó là một tuyên bố khá logic. Tuy nhiên nó hoàn toàn mới lạ với chúng tôi vì có quá nhiều giáo sư buộc chúng tôi tuân theo hệ thống cấp bậc. Theo hệ thống cấp bậc này, các sinh viên sẽ phải tôn trọng và thậm chí là kinh sợ (!) các giáo sư. Còn ở xưởng thực hành này thì khác. Thứ sáu hàng tuần chúng tôi trưng bày sản phẩm của mình và nhận xét bài của nhau. Thầy Sekou yêu cầu chúng tôi viết đánh giá theo mẫu: “Ưu điểm……. Nhược điểm…… Góp ý sửa chữa…….”. Việc này có chút phức tạp với những sinh viên năm thứ nhất như chúng tôi. Sau một nửa khóa học, chúng tôi vẫn tiếp tục làm theo phương pháp này bởi chúng tôi đang học cách quan sát một dự án, nhìn ra điểm thành công, điểm thiếu sót ở mỗi dự án và phương án thực hiện tốt hơn. Phương pháp này giúp chúng tôi quan sát kỹ lưỡng sản phẩm của mình và đưa ra nhận xét cho những bạn cùng lớp mà không cần giáo sư xác nhận đúng sai. Điều này giúp sinh viên tiến bộ hơn sau mỗi dự án và từng bước trở thành một nhà thiết kế giỏi.

Architecture Thesis Prep Showcase 2014 Students and Faculty
Architecture Thesis Prep Showcase 2014 Students and Faculty

Nhiều nghiên cứu hợp tác về kiến trúc có tiềm năng đã được tìm kiếm trong thời gian qua, trong đó đáng chú ý nhất là dự án “Radical Pedagogies” của Trường đại học kiến trúc Princeton (Mỹ). Với vai trò là người hướng dẫn, Beatriz Colomina đã cùng các nghiên cứu sinh của mình thực hiện dự án chính trị này. Ý tưởng của sự hợp tác trong khuôn khổ giáo dục kiến trúc này trùng hợp với thực tế rằng các công ty kiến trúc đều có sự hợp tác trong thiết kế.

Có thể nói rằng dự án “Radical Pedagogies” của giáo sư Colomina và nhóm sinh viên của bà là một bước đột phá với môi trường sư phạm kiến trúc thông thường. Các trường đại học kiến trúc nên nới lỏng cấu trúc cấp bậc để các sinh viên, giảng viên và cán bộ nhân viên đều được coi là bình đẳng trong lĩnh vực thiết kế. Sự quay trở lại của phong cách café Paris và bàn luận, hợp tác thiết kế sẽ cho phép các trường kiến trúc thúc đẩy việc đổi mới, đây là một bước tiến gần hơn đến việc tạo ra một môi trường nơi luôn có sự tôn trọng qua lại, ở đó sinh viên và giảng viên được truyền cảm hứng bằng cách học hỏi lẫn nhau. Nếu bỏ lại phía sau hệ thống các kiến thức và sự bắt buộc phải “chính xác” tuyệt đối, các trường thiết kế sẽ trở nên cởi mở hơn để thử nghiệm và sáng tạo. Nếu chúng ta tạo ra được những khoảnh khắc giống như khởi đầu của dự án Slivers, khi mà chúng ta trân trọng sản phẩm của nhau và thực sự muốn học hỏi lẫn nhau, những định kiến về ngôi trường sẽ không còn nữa, khi đó những sinh viên ngành khác thay vì “thương cảm” sẽ chuyển sang “ghen tị” với chúng ta.

Theo ArchDaily
Dịch bởi Handhome.net (do Hạnh Nguyễn, Hoa Linh Mai thực hiện)

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Học hỏi (và lược bỏ) từ phương pháp Beaux Arts

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Captcha!
Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

Đang xử lý file...