Magnus Larsson: Biến những cồn cát thành công trình xây dựng

Trong văn hóa truyền thông được đẩy mạnh của chúng ta, vấn đề sa mạc hóa lại quá chậm để được đưa lên trang nhất. Nó không giống như động đất hay sóng thần: có quá ít những đứa trẻ kêu khóc và những căn nhà bị sụp đổ. Nhưng sa mạc hóa là một mối đe dọa chính lên tất cả các lúc địa, ảnh hưởng tới gần 110 quốc gia và khoảng 70% đất nông nghiệp. – Magnus Larsson

00:11 Khá là khôi hài khi có mặt tại 1 hội thảo bàn về những điều chưa được nhìn thấy bao giờ, và để giới thiệu 1 đề án của tôi về việc xây dựng 1 bức tường dài 6000 cây số xuyên suốt cả lục địa Châu Phi. Gần bằng kích cỡ của Vạn Lý Trường Thành ở Trung Quốc, nên khó mà trở thành 1 công trình vô hình. Nhưng nó được xây dựng nên từ những phần vô hình hoặc gần như vô hình đối với mắt thường của chúng ta, đó là vi khuẩn và những hạt cát.

00:36 Là kiến trúc sư chúng tôi được đào tạo để giải quyết vấn đề. Nhưng tôi không thật sự tin tưởng vào những vấn đề kiến trúc; tôi chỉ tin vào những cơ hội. Đó là tại sao tôi sẽ cho bạn thấy 1 mối đe dọa, và 1 giải pháp kiến trúc. Mối đe dọa đó là sự sa mạc hóa. Giải pháp của tôi là 1 bức tường bằng sa thạchđược xây nên bằng vi khuẩn và cát đã được cô đặc. Trải dài suốt sa mạc.

01:00 Giờ đây, cát là 1 loại vật liệu kì diệu của những mâu thuẫn. Nó đơn giản và cũng phức tạp. Nó yên ả nhưng cũng mãnh liệt. Nó luôn giống nhau và cũng không hề giống nhau, hấp dẫn vô cùng. 1 tỷ hạt cát được sản sinh ra mỗi giây trên thế giới. Đó cũng là 1 quá trình tuần hoàn. Khi đá và núi mòn đi, những hạt cát được sinh ra. Một số hạt sẽ được gắn kết 1 cách tự nhiên vào bức tường sa thạch. Và 1 khi bức tường sa thạch đó tiếp xúc với môi trường, những hạt cát mới sẽ sinh ra. Một số hạt đó sau này sẽ tích tụ lại theo quy mô lớn và trở thành cồn cát.

01:39 Theo 1 cách mà ngọn núi đá vững chắc trở thành một núi cát di động. Núi lở có thể rất nguy hiểm. Tôi sẽ cố giải thích tại sao. Vùng khô bao phủ hơn 1/3 bề mặt đất liền trên trái đất. Một số đã là sa mạc; số khác thì đang bị thoái hóa nghiêm trọng bởi cát. Ngay ở miền Nam Sahara chúng ta đến Sahel. Cái tên đó có nghĩa là “rìa của sa mạc” và khu vực đó có quan hệ mật thiết với việc sa mạc hóa. Nó ở đó vào cuối những năm 60 và đầu 70 những vụ hạn hán nặng nề đã dẫn tới việc 3 triệu dân trở thành những người tị nạn trông chờ vào những hỗ trợ lương thực, và tới 250.000 người chết.

02:19 Thảm họa đó luôn trực chờ xảy ra 1 một lần nữa. Và lại rất ít được chú ý. Trong văn hóa truyền thông được đẩy mạnh của chúng ta, vấn đề sa mạc hóa lại quá chậm để được đưa lên trang nhất. Nó không giống như sóng thần hoặc Katrina: có quá ít những đứa trẻ kêu khóc và những căn nhà bị sụp đổ. Nhưng sa mạc hóa là một mối đe dọa chính lên tất cả các lúc địa, ảnh hưởng tới gần 110 quốc gia và khoảng 70% đất nông nghiệp.

02:52 Nó đe dọa nghiêm trọng tới đời sống của nhiều triệu người, đặc biệt là Châu Phi và Trung Quốc. Và đó là vấn đề chúng ta tạo ra cho chính bản thân mình qua việc sử dụng thiếu chặc chẽ nguồn nguyên liệu khan hiếm. Và do đó khí hậu thay đổi. Chúng ta gánh chịu hạn hán, sa mạc hóa ngày càng mở rộng, hệ thống lương thực thực phẩm sụp đổ, sự khan hiếm nguồn nước, nạn đói kém, bắt buộc phải di cư, thiếu vững chắc của chính trị, chiến tranh, khủng hoảng. Đó là 1 viễn cảnh có thể xảy ra nếu chúng ta sai lầm trong đánh giá mức độ nghiêm trọng của nó. Nhưng, nó có còn xa vời không?

03:30 Tôi đã tới Sokoto ở bắt Nigeria và tìm hiểu xem điều này có xa vời lắm không. Những cồn cát ở đây di chuyển về hướng nam ở mức khoản 600 mét 1 năm. Sa mạc Sahara gặm nhấm gần như 1 mét đất trồng mỗi ngày, đẩy lùi người dân khỏi nơi ở của họ. Đây là tôi – người thứ 2 từ trái qua – (Tiếng cười) với những già làng ở Gidan-Kara, một làng nhỏ ở ngoại thành Sokoto.

03:58 Họ phải dời đi vào năm 1987 khi 1 cồn cát lớn có nguy cơ sẽ nuốt chửng ngôi làng. Và họ đã dời cả 1 ngôi làng, từng cái túp lều 1. Đây là vị trí của làng trước kia. Chúng tôi phải đi khoản 10 phút để leo tới đỉnh của cồn cát này. Đó là tại sao họ phải dời làng tới một nơi an toàn hơn. Đây gần như là di cư bắt buộc mà sa mạc hóa gây nên. Nếu bạn phải sống ở gần rìa sa mạc, bạn có thể sẽ phải tính toán còn bao xa nó sẽ tới nơi ở của mình trước khi bạn phải đưa những đứa trẻ đi, và bỏ lại nhà cửa và cuộc sống ở đó.

04:32 Những cồn cát chỉ bao phủ khoản 1/5 sa mạc ngày nay. Và môi trường khắc nghiệt này cũng là những nơi rất tốt nếu chúng ta muốn ngăn cát chảy lại. 4 năm trước, 23 quốc gia Châu Phi cùng nhau tạo ra Great Green Wall Sahara. 1 dự án lớn, dự án khởi đầu kêu gọi việc tạo nên 1 hàng cây bảo hộ được trồng xuyên suốt cả Châu Phi, từ Mauritania ở miền tây, tới tận Djibouti ở miền đông. Nếu bạn muốn ngăn 1 cồn cát khỏi việc di chuyển cái bạn cần là bảo đảo phải ngăn chặn cát tràn qua đỉnh của cồn cát. Và 1 cách hiệu quả nhất là sử dụng 1 thứ gì đó có thể thu gom cát. Cây cối và xương rồng rất thích hợp cho việc này. Nhưng, một trong những vấn đề về việc trồng rừng là người dân ở đây rất nghèo nên họ phải chặt cây để nhóm lửa.

05:20 Giờ đây là 1 lựa chọn khác cho việc trồng rừng và hy vọng rằng rừng sẽ không bị chặt nữa. Bức tường sa thạch mà tôi đề xuất ra có thể giải quyết được 3 việc. Nó góp phần vào làm cho bề mặt và cấu tạo của cồn cát thêm cứng cá, gắn kết những hạt cát lại. Nó mang lại một cấu trúc nâng đỡ vật lý cho cây, và tạo ra không gian, những không gian sinh hoạt bên trong những cồn cát đó. Nếu người dân sống bên trong vành đai xanh này họ có thể hỗ trợ việc trồng rừng, và bảo vệ rừng khỏi con người, và những tác động từ thiên nhiên. Bên trong cồn cát chúng ta tìm được bóng râm. Chúng ta có thể bắt đầu có được sự kết tụ, và bắt đầu xanh hóa sa mạc từ bên trong.

06:00 Những cồn cát cũng gần như là những công trình làm sẵn theo 1 cách nào đó. Tất cả những gì chúng ta cần làm là củng cố những phần chúng ta yêu cầu sự chắc chắn. Và sau đó moi chỗ cát đó lên, chúng ta sẽ có công trình xây dựng. Chúng ta có thể đào bằng tay hoặc để cho sức gió làm điều đó cho chúng ta. Gió sẽ mang cát đến và mang những hạt cát thừa ra khỏi công trình.

06:22 Nhưng, có lẽ giờ đây bạn sẽ hỏi là tôi sẽ cô đặc cồn cát đó như thế nào? Làm sao để gắn kết những hạt cát đó lại với nhau? Và câu trả lời là bạn sử dụng những con vi khuẩn này đây, Bacillus pasteurii, 1 vi sinh vật hiện có sẵn ở những vùng đất ẩm ướt và đầm lầy. Ta cần 1 nhúm cát lỏng và nó sẽ làm ra được sa thạch. Những hình ảnh này lấy từ Hiệp hội vi sinh học Mỹ sẽ cho chúng ta thấy cái quá trình đó.

06:49 Bạn sẽ đổ Bacillus pasteurii vào 1 nhúm cát, và nó bắt đầu lấp vào những khoản trống giữa những hạt cát. 1 quá trình hóa học sẽ tạo ra canxit (CaCO3) là 1 chất kết dính tự nhiên gắn kết những hạt cát lại với nhau. Cả quá trình kết dính mất hết 24 tiếng đồng hồ. Tôi học được điều này từ giáo sư Jason DeJong ở U.C Davis. Ông ta thử nghiệm nó trong 1 cái hồ trong 1400 phút. Đây là tôi, trong vai 1 nhà khoa học say mê nghiên cứu về những thiếu sót trong dự án ở UCL, London, đang cố để cô đặc chúng.

07:22 Vậy, chi phí sẽ là bao nhiêu? Tôi không phải là 1 nhà kinh tế, rất ư là không. Nhưng tôi đã làm 1 phép tính trên mặt sau của 1 bì thư – (Tiếng cười) – và có vẻ như là để có 1 mét khối bê tông chúng ta phải trả 90 đô la Mỹ. Và, sau khi bỏ ra 60 đô la ban đầu để mua loại vi khuẩn đó, chúng ta không cần phải mua lại nữa, 1 mét khối cát được cô đặc như vậy sẽ chỉ khoảng 11 đô la.

07:49 Chúng ta phải xây dựng cái đó như thế nào? Tôi sẽ cho các bạn 2 lựa chọn. Một là tạo ra 1 mô hình bong bóng như thế này, đổ đầy vi khuẩn vào, sau đó cho cát tràn qua mô hình bong bóng đó, làm bể cái bong bóng khi nó đang khuếch tán vi khuẩn vào cát và cô đặc nó lại. Vài năm sau, sử dụng những chiến lược phát triển hệ sinh thái nông nghiệp bền vững và độc lập (permacultural strategies) để làm xanh hóa khu vực đó của sa mạc.

08:10 Lựa chọn thứ hai là sử dụng những cọc nhồi. Chúng ta nhận chìm những cái cọc đó xuống cồn cát, và ta tạo ra 1 bề mặt bao phủ bởi Bacillus pasteurii. Rồi khi ta rút những cái cọc đó lên khỏi cồn cát thì chúng ta có khả năng tạo ra hầu hết những hình dạng có thể hình dung được trong lòng cát và cồn cát đóng vai trò như là một cái khuôn khi chúng ta rút cọc ra. Vậy, chúng ta đã có 1 cách để biến cát thành sa thạch, và tạo ra những không gian sinh hoạt bên trong những cồn cát.

08:36 Nhưng, hình dạng của nó nên như thế nào? Tôi lấy cảm hứng thiết kế từ tafoni trông nó giống như thế này đây, đây là 1 mô hình đại diện. Đây là những cấu trúc đá rỗng mà tôi tìm được ở Sokoto. Và tôi nhận ra là nếu tôi phóng lớn nó lên, nó sẽ cho tôi nhiều không gian chức năng, cho sự thông gió, điều hòa nhiệt độ, và nhiều thứ khác nữa. Bây giờ, 1 phần của sự kiểm soát chính thức trên cấu trúc này sẽ rõ ràng là bị mất đi tự nhiên, khi vi khuẩn làm việc của nó. Và tôi nghĩ nó thực sự tạo ra 1 vẻ đẹp bao la. Tôi nghĩ có 1 cái gì đó trong cái đề xuất này khá là hay. Chúng ta thấy được kết quả, những vết tích của Bacillus pasteurii được khai thác để mà tạo hình sa mạc trở thành những môi trường sinh hoạt như thế này đây.

09:23 Một số người tin rằng nó sẽ phát triển vượt tầm kiểm soát, và loại vi khuẩn này sẽ tiệu diệt tất cả mọi thứ trên con đường phát triển của nó. Điều này không đúng. Đây là 1 quá trình tự nhiên. Nó phát triển 1 cách tự nhiên. và vi khuẩn sẽ chết ngay khi chúng ta không nuôi dưỡng nó nữa. Vậy đây, là những công trình kiến trúc chống sa mạc hóa hình thành nên từ chính sa mạc một công cụ chặn cát, được làm ra từ cát. Thế giới có khả năng mất đi 1/3 đất trồng vào cuối thế kỷ này. Trong quá trình gia tăng dân số chưa từng thấy như hiện nay và kèm theo sự gia tăng nhu cầu lương thực, nó có thể trở thành thảm họa. Và nói thẳng ra, chúng tôi đang nghiên cứu.

10:03 Và nếu không còn gì khác nữa, thì tôi cũng mong muốn dự án này mở đầu cho 1 cuộc thảo luận. Nhưng, nếu tôi có 1 thứ đó như là điều ước của TED, tôi sẽ mong cho dự án này thành công, để bắt đầu xây dựng nên bức tường cát này nó rất dài, nhưng những thành phố nhỏ bên trong, được xây dựng góp phần vào cảnh quan sa mạc ở đây. Nó không chỉ chống đỡ cho cây cối, mà còn giúp kết nối nhiều người và nhiều quốc gia lại với nhau. Tôi sẽ kết thúc bài nói bằng việc cho bạn thấy mô hình diễn họa của dự án này, và để lại 1 câu nói của Jorge Luis Borges.

10:42 Ông nói: “Không có gì được xây lên từ đá, mọi thứ đều từ cát, nhưng chúng ta phải xây dựng như thể cát là đá.”

10:57 Bây giờ, có rất nhiều chi tiết nhỏ trong dự án này, chính trị, thực tiễn, đạo đức, tài chính. Thiết kế của tôi, mà nhiều bạn còn mơ hồ, nó chứa đầy những thử thách và khó khăn trong thực tế. Nhưng đó chỉ là khởi đầu, chỉ là 1 tầm nhìn. Như là Borges đã từng có. Nó là cát, và tôi nghĩ bây giờ chính là lúc biến nó thành đá. Xin cám ơn. (Vỗ tay)

Theo TED Talks
Dịch bởi Anh Tran, Ha Tran

Nếu bạn có công trình, bài viết hoặc tài liệu muốn chia sẻ. Viết bài ngay!

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Magnus Larsson: Biến những cồn cát thành công trình xây dựng

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Captcha!
Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

Đang xử lý file...