Marc Kushner: Chính bạn sẽ định hình các công trình

“Kiến trúc không đơn thuần là toán học hay quy hoạch mà nó còn hướng về cảm xúc nội tại”, Marc Kushner nói. Trong bài nói chuyện thú vị và không kém phần hài hước, Marc lướt qua một số vấn đề kiến trúc trong khoảng 30 năm trở lại đây để từ đó thấy được bằng cách nào mà cộng đồng đã trở thành một phần không thể thiếu của quá trình thiết kế. Với sự giúp đỡ của các phương tiện truyền thông xã hội, những phản hồi về công trình đến được với các kiến trúc sư nhiều năm trước cả khi công trình của họ được hoàn thành. Kết quả ư? Kiến trúc sẽ đóng góp cho chúng ta nhiều hơn bao giờ hết.

00:12 Hôm nay tôi sẽ nói với các bạn về lịch sử kiến trúc trong vòng 30 năm qua. Quá nhiều thứ gói gọn trong 18 phút.

00:21 Đây là một chủ đề phức tạp, do đó chúng ta sẽ đi thẳng đến ví dụ điển hình New Jersey. 30 năm trước, tôi đến từ Jersey khi đó tôi 6 tuổi, và sống cùng với cha mẹ ở một thị trấn tên là Livingston, và đây là phòng ngủ thời thơ ấu của tôi. Ở góc phòng ngủ là phòng tắm mà tôi dùng chung với chị gái. Và giữa phòng ngủ và phòng tắm là một cái ban công nhìn ra từ phòng khách. Và đó là nơi mà mọi người sẽ vui đùa và xem TV, vì vậy mà mỗi lần tôi đi từ phòng ngủ ra phòng tắm, mọi người sẽ nhìn thấy tôi, và mỗi lần tôi đi tắm là trở lại với một chiếc khăn tắm, mọi người sẽ nhìn thấy tôi. Và tôi thì trông như thế nàyTôi cảm thấy ngượng, không an toàn, và tôi ghét điều đó. Tôi ghét cái lúc đó, tôi ghét cái ban công, tôi ghét căn phòng, và cả ngôi nhà đó nữa.

01:21 Và đó chính là kiến trúc. (Cười lớn) Xong. Đó là những cảm xúc mà tôi cảm nhận được, đó là sức mạnh của kiến trúc vì kiến trúc không phải là toán học hay sự phân chia không gian, mà là về những mối liên kết cảm xúc chúng ta cảm nhận được từ nơi chúng ta ở. Và thật không ngạc nhiên gì khi chúng ta cảm thấy như vậy, theo như EPA, người Mỹ dành 90% thời gian trong nhà 90% thời gian đó của chúng ta bao quanh bởi kiến trúc. Đó là quỹ thời gian rất lớn. Có nghĩa là kiến trúc định hình chúng ta mà chúng ta không hề nhận ra.

02:04 Điều đó khiến chúng ta trở nên cả tin và rất, rất dễ đoán. Khi tôi cho bạn xem một tòa nhà như thế này. Tôi biết bạn nghĩ gì: Bạn nghĩ đến “quyền lực” và “sự ổn định” và “sự dân chủ”. Tôi biết bởi vì nó dựa trên một tòa nhà được xây dựng 2,500 năm trước bởi người Hy Lạp. Đây là một cái bẫy. Đây là một cái mẹo mà các kiến trúc sư dùng để khiến bạn tạo ra mối liên hệ cảm xúc đối với kiến trúc mà chúng ta xây dựng. Nó là một sự liên kết cảm xúc có thể dự đoán được, và chúng ta đã dùng mẹo này từ rất rất lâu rồi. Chúng ta áp dụng nó 200 năm trước để xây những ngân hàng, để xây những bảo tàng nghệ thuật ở thế kỉ thứ 19. Và trong thế kỷ 20 ở Mỹ, chúng ta dùng chúng để xây nhà. Và nhìn vào những chiến binh rắn chắc, vững chãi này nhìn ra phía đại dương và tránh xa khỏi giông bão.

02:59 Đây thật sự, thật sự rất hữu ích, bởi vì xây dựng công trình rất cực nhọc. Nó tốn kém, và mất thời gian, và rất phức tạp. Và những người xây dựng lên những thứ này – những nhà phát triển và chính phủ – họ lo sợ sự cách tân, và họ thà sử dụng những kiến trúc mà họ biết rằng bạn sẽ hưởng ứng.

03:22 Đó là lí do chúng ta xây nên những tòa nhà thế này. Đây là một tòa nhà đẹp, đây là Thư viện Cộng đồng Livingston và nó được hoàn thành năm 2004 ở quê nhà của tôi, và, bạn thấy đó, nó có một cái vòm và có những thứ tròn tròn và cột, gạch đỏ và bạn phần nào đoán được thông điệp Livingston truyền tải qua công trình này: trẻ em, những tài sản giá trị và lịch sử. Nhưng nó không liên quan gì tới vai trò mà thư viện thật sự làm ngày nay. Cũng trong năm đó, năm 2004, ở phía bên kia của đất nước, một thư viện khác đã được hoàn thành, và nó trông như thế này. Nó ở Seattle. Thư viện này nói lên việc chúng ta ứng dụng truyền thông trong kỷ nguyên số. Nó là về một dạng tiện nghi công cộng mới cho thành phố, một nơi để mọi người tụ tập, đọc sách và chia sẻ.

04:14 Tại sao điều này xảy ra trong cùng một năm, tại cùng một đất nước, hai công trình, đều là thư viện, mà lại trông khác biệt như vậy? Và câu trả lời là kiến trúc làm việc theo nguyên tắc của một con lắc. Ở phía bên kia là sự cải tiến, và những kiến trúc sư đang liên tục thúc đẩy những công nghệ mới, những hình dạng mới, những giải pháp mới cho cách chúng ta sống ngày nay. Và họ liên tục thúc ép và thúc ép cho đến khi họ hoàn toàn xa lánh tất cả mọi người. Họ toàn mặc đồ đen, họ trở nên suy sụp, bạn nghĩ rằng những kiến trúc sư đáng yêu, chúng tôi đang chết mòn bên trong vì chúng tôi chẳng còn cách nào khác. Chúng tôi phải đến phía bên kia và tái liên kết những biểu tượng mà chúng tôi biết bạn sẽ yêu mến. Vì thế mà chúng tôi làm, và bạn vui vẻ, và chúng tôi giống như những kẻ trục lợi, vì thế mà chúng tôi thử nghiệm lại lần nữa và chúng tôi thúc ép con lắc qua lại qua lại và chúng tôi đã đi được 300 năm, điều chắc chắn nhất là 30 năm gần đây.

05:13 Được rồi, 30 năm trước chúng ta đang bước ra khỏi những năm 70. Những kiến trúc sư đã bận bịu thử nghiệm thứ gọi là chủ nghĩa thô mộc. Đó là bê tông. (cười lớn) Bạn có thể đoán được. Cửa sổ nhỏ, không phù hợp với tỉ lệ con người. Đây là thử thách rất khó khăn. Rồi khi chúng ta tiến dần đến thập niên 80, chúng ta lại liên kết những biểu tượng. Chúng ta lại thúc ép con lắc quay trở lại hướng kia. Chúng ta sử dụng những hình thức mà bạn sẽ yêu thích và chúng ta nâng cấp chúng. Chúng tôi thêm đèn neon và tô thêm màu và chúng tôi sử dụng những vật liệu mới. Và bạn thích điều này. Và chúng tôi không thể đáp ứng đủ. Chúng tôi sử dụng những chiếc tủ Chippendale và biến chúng thành những tòa nhà chọc trời, nhìn như tòa lâu đài trung cổ làm bằng kính. Những hình dáng trở nên lớn hơn, hình dáng trở nên đậm hơn và nhiều màu sắc. Người lùn trở thành những cây cột. (cười lớn) Những con thiên nga tăng theo kích cỡ của công trình. Thật là điên khùng. Nhưng ở thập niên 80, nó thật tuyệt. (cười lớn) Chúng ta đều vui chơi trong những trung tâm mua sắm và chúng ta dọn ra vùng ngoại ô, và ở đó, ở vùng ngoại ô, chúng ta có thể tạo ra những kiến trúc thần kỳ. Và những điều thần kỳ đó, chúng có thể là Địa Trung Hải hay Pháp hay Ý (cười lớn) có thể đi kèm với vô vàn bánh mì.

06:41 Đây là vấn đề của kiến trúc hậu hiện đại. Đây là vấn đề về biểu tượng. Chúng dễ làm, chúng rẻ, bởi thay vì tạo ra những không gian, chúng tôi làm ra những ký ức của không gian. Vì tôi biết rằng, và tất cả các bạn đều biết, đây không phải ở Tuscany. Đây là Ohio. (cười lớn)

07:01 Nên những kiến trúc sư trở nên mệt mỏi, và chúng ta bắt đầu đẩy con lắc trở về hướng khác. Cuối những năm 80 đầu 90, chúng ta bắt đầu trải nghiệm với cái gọi là chủ nghĩa giải tỏa kết cấu. Chúng ta vứt bỏ những biểu tượng xưa cũ, chúng ta dựa vào những kỹ thuật trợ giúp thiết kế của máy tính (CAD) và chúng ta có được những sự kết hợp mới, những hình dáng va vào nhau. Đây là những vấn đề học thuật và có chút bốc đồng, nó cực kỳ hiếm, chúng tôi hoàn toàn xa lánh bạn. Như thường lệ, con lắc sẽ quay lại hướng kia. Và sau đó, điều gì đó tuyệt vời xảy ra.

07:39 Năm 1997, công trình này khai trương. Đây là bảo tàng Guggenheim Bilbao của Frank Gehry. Và công trình này về cơ bản đã thay đổi quan hệ của thế giới với kiến trúc. Paul Goldberger cho rằng Bilbao là một trong số ít khoảnh khắc khi nhà phê bình, giới học thuật và cả công chúng hoàn toàn được hợp nhất quanh một công trình. Tờ New York Times gọi công trình này là một phép màu. Du khách đến Bilbao tăng 2,500% sau khi công trình được hoàn thành. Vì thế mà bỗng dưng, mọi người muốn một công trình như vậy: ở Los Angeles, ở Seattle, ở Chicago, ở New York, ở Cleveland, ở Springfield. (cười lớn) Ai cũng muốn có 1 cái, và Gehry ở mọi nơi. Ông ấy là một trong những kiến trúc sư ngôi sao.

08:38 Ngày nay, những hình dáng này – chúng hoang dại và cấp tiến làm sao để mà chúng có thể bao phủ khắp nơi trên thế giới như vậy? Và nó xảy ra bởi vì truyền thông đã gây ấn tượng mạnh mẽ về chúng đến nỗi chúng ta nhận ra rằng nó mang ý nghĩa của văn hóa và du lịch. Chúng tôi tác động lên cảm xúc đối với những hình dạng này. Vì thế mà bất kỳ thị trưởng nào trên thế giới đều biết rằng nếu họ có những hình dạng này, họ có văn hóa và du lịch.

09:14 Hiện tượng này ở bước ngoặt của thiên niên kỷ mới xảy đến với một vài siêu kiến trúc sư khác. Nó xảy đến với Zaha và nó xảy đến với Libeskind và điều xảy ra với một vài những kiến trúc sư kiệt xuất này ở bước ngoặt của thiên niên kỷ mới có thể thực sự xảy ra với toàn bộ giới kiến trúc, khi mà kỹ thuật số bắt đầu tăng tốc độ cùng với tốc độ mà chúng ta tiếp nhận thông tin. Bởi vì nghĩ về cách mà bạn tiếp nhận kiến trúc. Một ngàn năm trước, bạn phải đi bộ sang làng khác để thấy một công trình. Giao thông vận tải đã tăng tốc: Bạn có thể đi thuyền, máy bay, bạn có thể là một du khách. Công nghệ tăng tốc: Bạn có thể thấy nó ở trên báo, trên TV, đến cuối cùng, chúng ta đều là những nhiếp ảnh gia kiến trúc, và công trình không còn gắn chặt với khu đất xây dựng kiến trúc ở khắp mọi nơi lúc này, và điều đó có nghĩa là tốc độ của viễn thông cuối cùng đã bắt kịp tốc độ của kiến trúc.

10:16 Vì kiến trúc thật ra phát triển khá nhanh. Không mất nhiều thời gian để nghĩ về một công trình. Nhưng mất nhiều thời gian để xây dựng nó, ba hay bốn năm, và trong khoảng thời gian chuyển tiếp, một kiến trúc sư sẽ thiết kế 2 hay 8 hoặc cả trăm công trình trước khi họ biết rằng công trình mà họ xây dựng 4 năm trước có thành công hay không. Đó là bởi vì không bao giờ có một luồng phản hồi hiệu quả trong giới kiến trúc. Thế là chúng ta cuối cùng có những công trình như thế này. Chủ nghĩa cứng nhắc không phải là một bước tiến trong vòng 2 năm, mà là 20 năm. Trong 20 năm, chúng ta đã tạo ra những công trình thế này bởi vì chúng ta không hình dung được sẽ đáng ghét thế nào. Nó sẽ không bao giờ xảy ra nữa, Tôi nghĩ vậy, bởi vì chúng ta đang sống ở ngưỡng của cuộc cách mạng lớn nhất trong kiến trúc từ thời phát minh ra bê tông, thép, hay thang máy và nó là một cuộc cách mạng truyền thông.

11:18 Nên lý thuyết của tôi là khi chúng ta ứng dụng truyền thông vào con lắc này, nó bắt đầu lắc nhanh hơn và nhanh hơn, cho tới khi nó gần như là đồng thời. Và đó là cách hiệu quả xóa mờ sự khác biệt giữa sự cách tân và biểu tượng, giữa chúng tôi, những kiến trúc sư, và bạn, công chúng. Bây giờ chúng ta có thể tạo ra những biểu tượng gây cảm xúc gần như tức thời từ một thứ gì đó hoàn toàn mới mẻ.

11:47 Để tôi cho bạn thấy nó thể hiện như thế nào trong một dự án công ty của tôi mới hoàn thành. Người ta thuê chúng tôi sửa chữa công trình này, vì nó đã bị cháy. Đây là trung tâm của thị trấn Pines ở đảo Fire bang New York. Nó là một nơi để cộng đồng đến nghỉ mát. Chúng tôi đề xuất một công trình táo bạo, cái mà khác biệt so với bất kỳ thứ gì mà cộng đồng này đã từng quen thuộc và chúng tôi đã lo sợ, như khách hàng cũng lo sợ và cả cộng đồng cũng lo sợ, vì thế mà chúng tôi tạo ra một loạt những bức ảnh giả lập công trình thật mà chúng tôi đưa lên Facebook và cả Instagram, và chúng tôi để cho mọi người bắt đầu làm những việc mà họ làm: chia sẻ nó, bình luận, thích nó, ghét nó. Có nghĩa là 2 năm trước khi công trình hoàn tất, nó thật sự là một phần của cộng đồng, vì thế mà khi bức ảnh giống chính xác như sản phẩm cuối cùng, đã không có sự bất ngờ nào. Công trình này đã hoàn toàn là một phần của cộng đồng. Rồi khi mùa hè đầu tiên đến, khi mọi người bắt đầu đến thăm và chia sẻ công trình trên mạng xã hội. Nó không còn là thành một dinh thự mà nó trở thành truyền thông, bởi vì những cái này không chỉ là bức ảnh của một công trình, chúng là bức ảnh của bạn về một công trình và khi sử dụng nó để kể câu chuyện của mình, chúng trở nên một phần câu chuyện kể của cá nhân bạn, và điều mà bạn đang làm là đi vòng quanh tập hợp lại những ký ức của mình, và bạn tạo nên những biểu tượng mà chúng tôi hiểu được. Có nghĩa là chúng ta không phải trông cậy vào Hy Lạp để dạy cho ta cách nghĩ về kiến trúc nữa. Chúng ta có thể nói với nhau cách chúng ta nghĩ về kiến trúc, vì truyền thông kỹ thuật số không những thay đổi mối quan hệ giữa chúng ta, nó thay đổi mối quan hệ giữa chúng ta và những công trình. Nghĩ 1 chút về những thủ thư ở Livingston. Nếu công trình đó chuẩn bị xây dựng ngay hôm nay, điều đầu tiên chúng ta cần làm là lên mạng và tìm kiếm “thư viện mới”. Sẽ có tới tấp bởi những ví dụ của những thí nghiệm, của sự cách tân, của hình ảnh một thư viện nằm ngoài trí tưởng tượng. Đó là một thứ đạn dược. Đó là đạn dược mà chúng có thể mang đến cho những thị trưởng của Livingston, đến người dân của Livingston, và nói thế này, không ai có thể trả lời ngày nay thư viện là cái gì. Hãy trở thành một phần của nó. Sự phong phú của thử nghiệm cho chúng sự tự do để tạo ra trải nghiệm.

14:25 Mọi thứ đều khác biệt ngày nay. Kiến trúc không còn là những vật thể bí hiểm sử dụng từ ngữ đao to búa lớn và những bản vẽ phức tạp, và bạn không còn là những người không may, người khách hàng mà sẽ không chấp nhận thứ mà họ chưa bao giờ thấy nữa. Kiến trúc sư có thể nghe bạn, và bạn không còn bị bắt nạt bởi kiến trúc nữa. Điều đó có nghĩa là cái quả lắc qua lại từ phong cách này đến phong cách khác, từ bước tiến này đến bước tiến khác, không còn phù hợp. Chúng ta có thể thật sự tiến về phía trước và tìm kiếm những giải pháp thích hợp mà xã hội của chúng ta đang phải đối mặt. Đây là kết thúc của lịch sử kiến trúc, có nghĩa là những công trình của ngày mai sẽ trở nên rất khác biệt so với những công trình ngày nay. Nó có nghĩa là không gian công cộng ở một thành phố cổ của Seville có thể trở nên độc đáo và phù hợp với cách mà một thành phố hiện đại vận hành. Có thể là một nhà thi đấu ở Brooklyn có thể là một sân vận động ở Brooklyn, chứ không phải là một tác phẩm mô phỏng lịch sử bằng gạch đỏ mà chúng ta hay nghĩ về một sân vận động. Nó có nghĩa là robot sẽ xây dựng công trình của chúng ta, vì chúng ta cuối cùng cũng sẵn sàng cho những hình dạng mà chúng sẽ tạo ra. Và nó có nghĩa là những công trình đó đi theo hướng của tự nhiên thay vì hướng ngược lại. Có nghĩa là một gara để xe ở bãi biển Miami, Florida, cũng có thể trờ thành một nơi cho thể thao và tập yoga và bạn thậm chí có thể tổ chức đám cưới ở đó vào ban đêm. (cười lớn) Có nghĩa là 3 kiến trúc sư có thể mơ đến việc bơi lội ở biển phía Đông của NewYork, và sau đó gây quỹ được nửa tỉ đô la từ một cộng đồng vây quanh công trình của họ, không còn ai là khách hàng nữa. Có nghĩa là không công trình nào quá nhỏ cho sự cải tiến, giống như mô hình tuần lộc nhỏ này nó cũng cơ bắp và gân guốc như những con vật thực tế. Có nghĩa là một công trình không cần phải đẹp để được yêu mến, như công trình bé nhỏ xấu xí này ở Tây Ban Nha, nơi mà kiến trúc sư đào một cái lỗ, chất đầy rơm, và họ bơm bê tông vào xung quanh, và khi bê tông khô, họ nhờ ai đó tới và dọn sạch đám rơm đi vì thế mà tất cả còn lại khi xong việc là một căn phòng nhỏ ghê tởm chất đầy những dấu ấn và những vết tích của cái cách mà nơi này được tạo nên, và nó trở thành nơi tuyệt vời nhất để ngắm hoàng hôn ở Tây Ban Nha.

17:00 Bởi vì không quan trọng là con bò xây nên công trình của chúng ta hay một con robot. Cách chúng ta xây không quan trọng, quan trọng là chúng ta xây cái gì. Kiến trúc sư phải biết làm công trình có nhiều cây xanh hơn như thế nào và thông minh hơn và thân thiện hơn. Chúng tôi chỉ là đang chờ đợi tất cả các bạn đều mong muốn chúng. Và cuối cùng, chúng ta không còn ở hai phía đối địch nhau nữa. Tìm một kiến trúc sư, thuê một kiến trúc sư, làm việc với chúng tôi để thiết kế những công trình, thành phố, thế giới tốt hơn, bởi vì cái giả phải trả là cao. Công trình không chỉ phản ánh xã hội, chúng định hình xã hội chúng ta ở những không gian nhỏ nhất: từ thư viện địa phương, nhà ở nơi chúng ta nuôi dạy con cái và đoạn đường mà chúng ta đi từ phòng ngủ ra phòng tắm.

17:50 Cám ơn

17:51 (Vỗ tay)

Theo TED Talks
Dịch bởi Hà Hoang, Phuong Nguyen

Nếu bạn có công trình, bài viết hoặc tài liệu muốn chia sẻ. Viết bài ngay!


Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Marc Kushner: Chính bạn sẽ định hình các công trình

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Captcha!
Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

Đang xử lý file...