Neave Brown: Cao ốc chỉ nên dành cho giới thượng lưu

Theo lời chủ nhân giải Royal Gold Medal năm 2018 – Neave Brown, những tòa nhà cao tầng như Grenfell đúng ra không nên tồn tại. Ông cho rằng chúng khiến người ở thấy bị lạc lõng và chỉ nên dành cho tầng lớp giàu có nhất trong xã hội. “Chúng khiến những loại hình cư trú dưới mức bình thường trở nên thừa thãi, còn cao ốc lại trở thành nơi tập trung bộ phận dân cư với thu nhập thấp.”

“Ở Manchester, Leeds, Liverpool và các thành phố lớn khác, những khu nhà chung cư là tâm điểm của hoàn cảnh sống thiếu thốn. Nơi tập trung nhiều kiểu người bất hảo, người nghèo, người thất nghiệp. Tất cả đã nghiễm nhiên mặc định đó là nguồn gốc của sự thoái trào trong xã hội.

Brown đã lấy vụ hỏa hoạn lớn ở tháp Grenfell, London làm minh chứng cho sự bất cập về nhà ở cao tầng.

“Một cầu thang duy nhất, hai thang máy chậm chạp, 20 tầng nhà , kiểm soát ra vào không chặt chẽ, người dân thu nhập thấp mà mức giá thuê nhà cao, chất lượng sống suy giảm, tỉ lệ tội phạm gia tăng. Mọi người đều đã tiên liệu trước những điều này”, ông nói.

“Nhà cao tầng chỉ nên dành cho giới thượng lưu, bởi họ là những người duy nhất có điều kiện tiếp cận các loại hình dịch vụ chất lượng nhất.” Vị kiến trúc sư cho rằng vấn đề về nhà ở đang là một trong những bất cập lớn nhất mà nước Anh đang gặp phải.

“Vấn đề trên không chỉ kể riêng với tòa nhà Grenfell, các hiểm họa tương tự có thể diễn ra và chúng ta cần nghiêm túc đánh giá lại tình hình hiện nay.” Brown cho rằng các chính trị gia cần thôi chỉ tay năm ngón và phát triển dự án thi công nhà ở mới, dựa vào kế hoạch được đề ra trong ấn bản Better Homes for Today và Tomorrow mà thủ tướng Margaret Thatcher đã loại bỏ sau khi nhận nhiệm kỳ năm 1979.

Đầu tiên ông đã đề xuất việc tái thành lập Ủy ban Parker Morris, bên ứng dụng tiêu chuẩn tối giản không gian dành cho nhà ở kiểu mới từ những năm 60. Những tiêu chí này đã bị phe chính phủ Bảo thủ cắt bỏ vào năm 1980 để giảm chi phí.

Neave Brown sống tại Dunboyne Road Estate, nơi ông thiết kế cho London Borough of Camden năm 1966 và hoàn thành vào năm 1978.

“Bên cạnh việc phát triển chương trình xây dựng nhà ở mới sớm nhất có thể để củng cố những nhu cầu cần ủy ban đáp ứng, chúng ta cần hệ thống tài chính đầu tư dài hạn cho từng công trình của mình.”

Ông đã khuyên chính phủ Anh áp dụng mô hình ứng quỹ giống Hà lan, những ngôi nhà được bảo quản trọn đời bởi chính hội đồng xây dựng chúng.

Brown cũng thiết kế dự án đường Alexandra cho Hội đồng Camden vào cuối những năm 1960. Việc phát triển căn hộ 518 hoàn thành vào năm 1979.

“Ta phải coi đây là vấn đề xã hội cần giải quyết chứ không thể dùng đồng tiền tư nhân để xử lý. Điều đó sẽ gây khủng hoảng lớn về chính trị. Chi phí tư chỉ có duy nhất một mục đích là thu lợi ngắn hạn, không phải dành cho các bài toán lâu dài liên quan đến kiểm soát, bảo trì, v.v..”

Brown sống tại đường Winscombe 22-32 trong 40 năm trước khi chuyển sang phát triển đường Dunboyne.

Brown đã thực hiện một số dự án nhà ở tại Hà Lan. Ông nói rằng mình không được tạo điều kiện làm việc ở Anh do những tiêu cực về chi phí bất động sản của Alexandra Road. Sau khi hoàn thành khu liên hợp Medina ở Eindhoven vào năm 2002. Brown đã thôi làm kiến trúc và chuyển sang ngành mỹ thuật, ông lấy tấm bằng cử nhân tại Trường Nghệ thuật London. Ông cũng bày tỏ sự bất ngờ khi được trao giải Royal Gold Medal, Brown nghĩ phong cách kiến trúc của mình đã lỗi thời, tuy vậy nó vẫn có sức hút với các hậu bối.

Neave Brown

Dưới đây là chi tiết nội dung phỏng vấn do Dezeen thực hiện.

Jessica Mairs: Chúc mừng kiến trúc sư đã đoạt giải nhờ dự án xây dựng nhà ở tại quận Camden vào những năm 60-70. Chủ đề này đang được quan tâm trở lại vì nhiều lý do khác nhau.

Neave Brown: Chắc chắn là vậy, bởi vì vụ hỏa hoạn kia. Những người cùng thế hệ của tôi đã tiên liệu trước những hậu quả do những khu cao ốc đang được xây dựng có thể gây ra, chúng cũng tạo ra bất bình đẳng giai cấp, làm nguy hại đến chính xã hội mà đáng ra những công trình ấy phải phục vụ.

Một cầu thang duy nhất, hai thang máy chậm chạp, 20 tầng nhà , kiểm soát ra vào không chặt chẽ, người dân thu nhập thấp mà mức giá thuê nhà cao, chất lượng sống suy giảm, tỉ lệ tội phạm gia tăng. Mọi người đều đã dự đoán trước những điều này.

Jessica Mairs: Ta có thể làm gì để giải quyết vấn đề này?

Neave Brown: Tình hình rất đáng quan ngại, tôi có đọc thấy 247 tòa chung cư cần được tu sửa và không thể cho dân đến ở được nữa.

Ta phải coi đây là vấn đề xã hội cần giải quyết chứ không thể dùng đồng tiền tư nhân để xử lý. Điều đó sẽ gây khủng hoảng lớn về chính trị. Chi phí tư chỉ có duy nhất một mục đích là thu lợi ngắn hạn, không phải dành cho các bài toán lâu dài liên quan đến kiểm soát, bảo trì, v.v.. Ta cần phải tìm cách tái đầu tư các dự án nhà ở với, và tôi thì có vài lưu ý đơn giản.

Margaret Thatcher đã dừng công việc chúng tôi còn dang dở với Parker Morris lại, cái họ gọi là Better Homes for Today and Tomorrow. Với kế hoạch này chúng tôi đã thực hiện Alexandra Road và nhiều dự án khác, trong quá trình đó còn có nhiều kiến trúc sư trẻ tham gia đóng góp những ý tưởng mới mẻ cho phương pháp tiếp cận.

(Nhà của Brown, nằm trong khu dân cư Dunboyne Road cũng là một trong nhiều mô hình tương tự đã được áp dụng) Hiện mọi người chỉ tập trung nghĩ đến nguyên nhân xảy ra sự cố mà không nhìn vào chính loại hình nhà ở như này. Họ cứ lờ đi sai sót trầm trọng nhất và tiếp tục xây dựng công trình mới. Chúng ta vẫn chưa thu được tiến triển gì.

Đầu tiên, A, tôi sẽ gợi ý tận dụng mô hình thiết kế cũ mà tôi từng sử dụng trước kia, để không cần làm lại từ đầu.

B, triển khai kế hoạch với các mẫu nhà ở và C, thiết lập Ủy ban Điều hành Parker Morris, bộ phận này sẽ kiểm soát những thay đổi và thích ứng trong quá trình phát triển dự án, như thể ta đang làm việc liền hàng tháng hoặc tuần, không làm nhà cao tầng, thay vào đó là phương án đầu tư đặc biệt.

Chúng ta chưa bao giờ đầu tư tiền bạc vào khâu bảo trì hay an ninh cho những tòa nhà này. Ở Đức, Hà Lan và một số nước Scandinavia có chế độ liên quan đến không chỉ tài chính mà còn cả tuổi thọ công trình. Thực trạng ở Anh là Margaret Thatcher đã cắt giảm ngân sách, khiến hội đồng gặp nhiều áp lực, các khoản cung ứng từ chính phủ không còn đáp ứng đủ những nhu cầu, điều kiện thường xuyên cần chăm chút.

Vậy là chúng tôi ngừng mọi thiết kế bất luận hình thức, tái thực hiện một dự án mới với ủy ban để đẩy nhanh tiến độ nhất có thể.

Ở Hà Lan có hỗ trợ tài chính dành cho việc bảo trì, an ninh, tất cả mọi thứ đến tận 50 năm. Sau khi hết thời hạn, ban phụ trách tòa nhà sẽ trích lãi tài trợ để chi trả cho vòng thủ tục tiếp theo. Đến khi ấy tòa nhà cũng đã được duy trì ổn định và chất lượng an sinh cải thiện.

Hơn nữa là họ áp dụng cách làm này với mọi loại hình nhà ở, tối giản lượng khu vực dành riêng cho người nghèo, làm công trình dựa theo nhu cầu của cả thành phố.

Jessica Mairs: Ông đã đem ý tưởng của mình tới Hà Lan để hiện thực hóa sau khi hoàn thành Alexandra Road Estate đúng không?

Neave Brown: Khi tôi làm xong công trình thì dân chúng đã yêu cầu truy vấn. Bởi lý do đó nên tôi sẽ không bao giờ hành nghề ở Anh được nữa, họ không bao giờ thuê một kiến trúc sư mà bị đám đông truy vấn.

Khi làm công trình ở bên ngoài The Hague chúng tôi đã bố trí các khu nhà cho giới thượng lưu về một phía. Tại đó có đủ loại dịch vụ mà chỉ riêng họ mới có điều kiện tiếp cận được. Tôi không thích ý tưởng này lắm nhưng vẫn phải làm.

Chúng tôi có hai mẫu căn hộ rất đắt đỏ, cho người cực kỳ giàu và tương đối. Kế đó là nhà ở riêng cho người có thu nhập trung bình, hai loại chung cư được tài trợ thông qua một dự án chung, bao gồm bãi đỗ xe, trung tâm mua sắm và đủ thứ khác nữa.

Jessica Mairs: Ý kiến của ông có cho rằng tháp Grenfell không nên tồn tại không?

Neave Brown: Không. Nhà cao ốc khiến người ở thấy bị lạc lõng và chỉ nên dành cho tầng lớp giàu có nhất trong xã hội. “Chúng khiến những loại hình cư trú dưới mức bình thường trở nên thừa thãi, còn khối chung cư lại trở thành nơi tập trung bộ phận người dân với thu nhập thấp. Ở Manchester, Leeds, Liverpool và các thành phố lớn khác, những khu nhà chung cư là tâm điểm của hoàn cảnh sống thiếu thốn. Nơi tập trung nhiều kiểu người bất hảo, người nghèo, người thất nghiệp. Tất cả đã nghiễm nhiên mặc định đó là nguồn gốc của sự thoái trào trong xã hội.

Hậu quả ở Grenfell hoàn toàn do những quá trình khiến nó được thi công đóng góp vào.

Ta phải coi đây là vấn đề xã hội cần giải quyết chứ không thể dùng đồng tiền tư nhân để xử lý. Điều đó sẽ gây khủng hoảng lớn về chính trị. Mọi người sợ hãi không dám đề cập đến phương án giải quyết, bởi họ đang nằm trong tay đảng phái tân tự do.

Ta cần triển khai quy trình theo hai ý tưởng cơ bản sau đây của tôi: Một là tiến hành ngay lập tức, hai là phát triển lâu dài trong tương lai. Điều mà không ai chắc chắn được là cách thức thực hiện trong thời buổi rối ren mà có thể sẽ mất nhiều năm để giải quyết xong, những ai không hài lòng thì phải buộc di dời… Thật là kinh khủng.

Đó đang là vấn đề lớn nhất của nước Anh, ta cần coi đây là trách nhiệm chung thay vì biến nó thành cơ hội kiếm lời của đảng phái chính trị. Cứ tiếp diễn đà này thì một tương lai đầy hậu quả ắt sẽ đến.

Jessica Mairs: Vậy ông đề xuất việc quay lại mô hình mật độ nhà tầng thấp dày đặc trước đây?

Neave Brown: Ta cần sự bền vững. Khi thiết kế nhà ở, chúng tôi quan tâm đến sự cải thiện về văn hóa, xã hội và bản sắc riêng với môi trường. Tôi không bác bỏ nhà cao tầng, nhưng phải lấy các đặc điểm trên làm trọng tâm.

Jessica Mairs: Giờ nên làm gì với những tòa nhà cao tầng?

Neave Brown: Chính quyền địa phương nên quản lý ngân sách để sử dụng đúng đắn. Có vô vàn khả năng mà trong đó bao gồm sự chuyển tiếp từ mô hình nhà thuê thành chung cư. Ngày nay xã hội có điều kiện ứng biến linh hoạt hơn. Vào những năm 60-70, khi hợp tác với nhà chức trách làm cụm nhà ở chúng tôi đã ý niệm công trình mình xây không chỉ dành riêng cho người nghèo, mà còn phù hợp với địa lý, không gian, nơi mọi người có thể sinh hoạt theo nhiều cách khác nhau.

Nhưng khi xây Alenxandra Road và Dunboyne Road Estate, tôi chưa bao giờ nghĩ nó chỉ thuộc về tầng lớp thu nhập thấp. Đấy là nơi ở mà ai cũng có thể cảm thấy hài lòng vì họ có toàn quyền tổ chức sinh hoạt theo ý mình. Tôi rất thích khi thấy mọi người trang trí tổ ấm theo cách của riêng mình, ngay trong những không gian chính tôi thiết kế. Tôi không cần thêm thắt cầu kỳ đối với nơi ở mộc mạc.

Jessica Mairs: Những quy tắc trên được ông vạch ra khi còn là một kiến trúc sư biên chế ở quận Camden. Ta nên để đội ngũ kiến trúc sư ở chính địa phương đó đảm nhiệm phải không?

Neave Brown: Tôi nghĩ chắc là nên vậy. Nhiệm vụ đặt ra cho các kiến trúc sư biên chế có thể phù hợp với mục tiêu của hội đồng. Không bị phức tạp như làm việc  với kiến trúc sư độc lập, tuy nhiên tôi không nghĩ là ta nên cấm đoán họ hành nghề, đấy là cung cách làm việc của chúng tôi từ hồi ở Camden: Colquhoun & Miller, Peter Smithson. Họ tận dụng mọi nguồn nhân lực có thể.

Jessica Mairs: Tôi có thấy ông nhắc đến Peter Smithson. Ông nghĩ gì khi khu Robin Hood Gardens của Peter bị phá dỡ?

Neave Brown: Tôi không thích kiểu nhà của ông ấy, chúng có những phần hành lang nhỏ, khối tuyến tính liên kết không chặt chẽ với công trình. Chỉ như một mô đất thông thường.

Jessica Mairs: Thật thú vị khi được nghe quan điểm này, nhiều người nhận định Robin Hood Gardens là một trong những khu dân cư đẹp nhất thời hậu chiến.

Neave Brown: Không hề. Nếu miếng đất đó lý tưởng ắt nó đã nâng tầm công trình lên. Tôi lựa chọn ngôn từ rất cẩn thận để giữ ý kiến khách quan.

Jessica Mairs: Ngôi trường ông xây ở Alexandra Road đã được Haverstock tu sửa lại khá nhiều.

Neave Brown: Ôi đáng lẽ họ phải cứ để nó như cũ. Hồi đó trường cho trẻ khuyết tật là do sở y tế thông qua. Tôi đã làm việc với trưởng ban và trợ lý của ông ấy, họ rất thích thiết kế của ngôi trường.

Trong quá trình xây dựng, ban nhân sự từ phòng giáo dục đã xuống tiếp quản để định hướng lại ngôi trường. Họ không hề thích nó, chúng tôi đã trải qua quãng thời gian khó khăn vì những người này không hồ hởi với thứ mới mẻ. Đáng ra họ nên giữ nguyên ngôi trường mà tôi biết đối tượng được thiết kế cho sẽ vô cùng yêu mến.

Jessica Mairs: Tại sao lại tân trang thay vì tu sửa?

Neave Brown: Bọn họ đã có ác cảm từ trước khi đến đó, tâm trạng tiêu cực tích tụ khi công trình còn chưa đưa vào hoạt động.

Jessica Mairs: Alexandra Road vẫn thuộc điều hành của Camden, nhưng giờ có một vài chủ tư nhân mới. Những bất cập trong buôn bán đất và tuổi thọ có chất liệu có phải yếu tố may mắn giúp mô hình thuê nhà được giữ nguyên không?

Neave Brown: Ta cần suy xét bài toán giữ dân ở lại trong khi hoạch định phương án xây dựng, nghiên cứu sâu và nhanh chóng nhất có thể về những phương pháp có thể làm ở nước ngoài cùng lúc duy trì thu nhập để chi trả cho việc bảo trì, sửa chữa… Nhiều nước đã làm được mà chúng ta thì chưa.

Jessica Mairs: Lúc trước ông đã nói mình tìm ra những dự án tốt hơn cho việc thiết kế ở Hà Lan. Khi hoàn thành công trình gần nhất ở Eindhoven, ông có đang học mỹ thuật không?

Tôi không làm kiến trúc nữa và chuyển sang nghệ thuật. Kiếm một ngôi nhà ở miền Nam nước Pháp, vẽ tranh phong cảnh. Ngừng trao đổi với các đồng sự bên kiến trúc.

Chúng tôi nghĩ công việc của mình sẽ trở thành khởi nguồn cho sự phát triển tương lai, những nó đã bị cắt đứt hoàn toàn bởi Margaret Thatcher. Điều làm tôi bất ngờ là ý tưởng đó vẫn có sức hút với sinh viên và thế hệ trẻ, được bàn tán ở nhiều nơi.

Đối với tôi thì điều này thật đáng buồn vì nó chỉ còn nằm trong lịch sử. Vì thế nên bản thân rất ngạc nhiên khi hay tin mình được trao giai Royal Gold Medal, trước kia tôi còn có xích mích với ban giảm khảo nữa chứ. Thành quả của tôi vẫn đang tiếp tục duy trì trong lịch sử kiến trúc với sự quan tâm rộng rãi.


Biên tập: An Nguyễn

Đánh giá

0 thích
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Neave Brown: Cao ốc chỉ nên dành cho giới thượng lưu

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...