Nhà dài người Ê Đê

Nhà dài một công trình độc đáo, là sản phẩn tiêu biểu của tổ chức công xã thị tộc nhằm thích ứng với môi trường thiên nhiên, tránh thiên tai thú dữ và bảo vệ sự sống của mọi thành viên trong gia đình. Đó còn là nơi sinh hoạt văn hoá cồng chiêng của người Ê Đê.

Bên trong nhà dài

Ở bên trong nhà chỉ có vi cột gồm cột dầm, quá giang, không có vì kèo, do đó khung nhà và mái nhà là hai bộ phận tách rời nhau được ghép lại. Nhà có hai mái chính nhưng có nhà có thêm hai mái phụ ở hai đầu hồi, thụt sâu vào hai mái chính để tránh hắt mưa vào nhà mái lợp cỏ tranh. Người ta khoét ngàm để đặt đôi xà dọc lên hàng cột cái, quàng quá giang lên đôi xà dọc và cột ốp vào nhau.

Những đòn tay, rui, mè và trên cùng là mái tranh. Mái nhô ở hai đầu che cột hiên, tranh lợp từng cụm, ngọn thả xuôi mái, gốc bẻ gập xuống để cây đòn tay chèn giữ phía trên. Kết cấu nhà là một cột kèo bằng gỗ có sức chịu đựng nắng mưa.

bởi
2 thích
Upvote Downvote

Total votes: 2

Upvotes: 2

Upvotes percentage: 100.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Địa hình ngôi nhà dài

Nhà truyền thống của người Ê-Đê nằm theo hướng bắc nam. Hướng nhà đó che chở được hai hướng gió đông bắc về mùa khô và tây nam vào mùa mưa không bị nắng xối qua trục bắc nam mà các buồng được tiếp nhận ánh sáng một cách điều hoà.

Về mùa mưa, nó cũng tận hưởng được sức nóng của mặt trời khi nắng để hơ sấy, hạn chế sự ẩm ướt. Để phân biệt giữa ngôi nhà của người sống và cái nhà của người chết trong hai thế giới đối lập, đồng bào thường kiến trúc nhà mồ theo hướng Đông - Tây.

Nhà người Ê-Đê là nhà sàn, làm bằng tre và bằng gỗ, mặt sàn và vách tường bao quanh nhà làm bằng thân cây bương hay thân tre già đập dập, mái lợp cỏ tranh...Mái nhà được lợp bằng cỏ tranh rất dày (nay có thể lợp bằng ngói).

Nhà có kết cấu cột kèo bằng gỗ tốt, các đà ngang, đòn dông được đẽo bằng tay từ những thân gỗ nguyên cây dài cả chục mét. Nhà được thưng vách và lót sàn bằng các phên nứa đập nát, mái lập mái tranh dày. Phên đựng ở hai đầu hồi thẳng đứng, còn phên dựng theo chiều dài thì ngã ra hai bên, nếu như nhìn từ xa, ngôi nhà có hình dáng cái thuyền.

Từ mặt đất đến sàn khoảng 1,5 đến 2 mét, đỉnh mái cách sàn 4 - 5 mét, lòng nhà rộng khoảng 4,5 đến 5,5 mét, xà ngang dài từ 3,2 đến 3,4 mét. Cột cao 3,6 đến 4 mét. Khi nói đến chiều dài thì phải nói đến số lượng dầm ngang tương ứng với một đôi cột. Dựa vào số lần nối đòn tay, người ta có thể biết ngôi nhà đó đã được nối dài bao nhiêu lần. Và thông thường, mỗi lần người Ê Đê nối dài thêm nhà là khi trong nhà có một thành viên nữ xây dựng gia thất.

bởi
0 thích
Upvote Downvote

Total votes: 2

Upvotes: 1

Upvotes percentage: 50.000000%

Downvotes: 1

Downvotes percentage: 50.000000%

Về hình thức, cầu thang cũng có 2 loại: Cầu thang ván và cầu thang thân cây chặt khúc làm bậc lên xuống. Cầu thang ván là một thanh cây lớn, dày đến ba, bốn phân tây, rộng từ 5 - 6 phân tây, dài từ 1m50 đến 2m50, có hình chiếc thuyền lướt sóng, phía đầu cong lên và được chạm khắc hình vành trăng non và đôi bầu vú. Vành trăng non tượng trưng cho sự chung thủy, đôi bầu vú tượng trưng cho chế độ mẫu hệ.

Cầu thang ván chỉ dùng riêng làm cầu thang Cái trong khi cầu thang Đực thì dùng ván hay cây gỗ đều được cả. Trên cầu thang luôn được khắc đôi bầu vú mẹ tượng trưng cho thế hệ mẫu hệ. Nó cũng là lời giáo dục, dù ai đi đâu về đâu leo lên sàn nhà cũng phải nhớ đến người mẹ thân sinh ra mình. Số bậc thang luôn là số lẻ vì đó là con số may mắn theo quan niệm của người Ê Đê.

bởi
0 thích
Upvote Downvote

Total votes: 2

Upvotes: 1

Upvotes percentage: 50.000000%

Downvotes: 1

Downvotes percentage: 50.000000%

Ngoại cảnh ngôi nhà dài

Nhà được chia làm ba phần: sân sàn, ngăn khách và ngăn ở.

Sân sàn trước thường rộng rãi là nơi giã gạo mỗi sáng và hóng mát buổi chiều sa. Sân trước thường bố trí hai cầu thang một cho chủ, một cho khách.

Đặc biệt ở nhà dài Ê Đê có hai cầu thang: Đực và Cái. Cầu thang Cái đặt ở trước nhà dùng cho khách và đàn ông, con trai. Cầu thang Đực nằm khuất phía sau nhà dùng cho đàn bà, con gái.

bởi
-1 thích
Upvote Downvote

Total votes: 3

Upvotes: 1

Upvotes percentage: 33.333333%

Downvotes: 2

Downvotes percentage: 66.666667%

Ngăn khách là nơi để tiếp khách và sinh hoạt chung của đại gia đình. Nhà càng sang thì ngăn khách càng to và hoành tráng. Nó còn là nơi trưng bày những đồ vật truyền thống của người Ê Đê như trống, chiêng…

bởi
-1 thích
Upvote Downvote

Total votes: 3

Upvotes: 1

Upvotes percentage: 33.333333%

Downvotes: 2

Downvotes percentage: 66.666667%

Người Ê Đê đã sử dụng kết cấu cột kèo bằng gỗ tốt để tạo sư chắc chắn cho ngôi nhà. Trên đó có chạm trổ rất nhiều hoa văn hình mặt trăng, ngôi sao, ngà voi hay các động vật như rùa, voi, thằn lằn…Nó thể hiện sư phong phú và gắn kết con người với thiên nhiên.

bởi
-1 thích
Upvote Downvote

Total votes: 1

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 1

Downvotes percentage: 100.000000%

Phía Tây: là bếp lửa sinh hoạt cho cả gia đình (trước phòng chủ nhà), bếp riêng của các cặp vợ chồng (đặt trước mỗi cửa phòng) và các vật dụng sinh hoạt trong gia đình.

Kho lúa của gia đình để ở sau cùng, được tách rời khỏi không gian nhà trước nhưng nhỏ hơn và có hình dáng như hình vuông.

-----
Tư liệu nội dung và hình ảnh được tập hợp từ nhiều nguồn trên Internet

bởi
-1 thích
Upvote Downvote

Total votes: 1

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 1

Downvotes percentage: 100.000000%

Phần tiếp sau của nhà dài là không gian riêng dành cho các đôi vợ chồng được ngăn đơn giản bằng những thành tre làm nhiều ngăn. Ngăn đầu tiên là ngăn của vợ chồng chủ nhà, tiếp theo là ngăn người con gái chưa lấy chồng, sau đó đến các ngăn của vợ chồng con gái đã lấy chồng, cuối cùng là ngăn dành cho khách. Thông thường trong ngôi nhà dài có từ 7 đến 9 cặp vợ chồng chung sống.

bởi
-4 thích
Upvote Downvote

Total votes: 4

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 4

Downvotes percentage: 100.000000%

Đánh giá

0 thích
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Thêm nội dung

Hình ảnh Mã nhúng (Phim / Ảnh)

Trường bắt buộc

Kéo và thả file ảnh vào đây

hoặc

Hủy

Kích thước tập tin tải lên tối đa: 2 MB

Đang xử lý...

Trường bắt buộc

Ví dụ: https://www.youtube.com/watch?v=ACgptpA-fJw

Đang xử lý...

Nếu bạn có công trình, bài viết hoặc tài liệu muốn chia sẻ. Viết bài ngay!

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Nhà dài người Ê Đê

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...