Phỏng vấn: Kiến trúc sư Takaharu Tezuka
Chân dung Takaharu và Yui Tezuka / portrait of takaharu and yui tezuka. ảnh / image © designboom

Tezuka Architects là văn phòng kiến trúc của hai vợ chồng Takaharu và Yui Tezuka. Từ lúc thành lập vào năm 1994 họ đã thực hiện nhiều công trình nhà ở, trường học, bệnh viện với tư tưởng thiết kế chủ đạo gắn liền với tự nhiên. Dưới đây là trích đoạn phỏng vấn Takaharu Tezuka tại văn phòng ở Tokyo do tạp chí designboom thực hiện., ông chia sẻ lý do theo đuổi nghiệp kiến trúc, nói về những nguồn cảm hứng và tại sao gỗ là vật liệu ưa thích của mình.

Bên trong văn phòng kiến trúc sư Tezuka tại Tokyo. Ảnh: Designboom

designboom: Điều gì đã khiến ông muốn học tập và trở thành một kiến trúc sư?

Takaharu Tezuka: Cả ông nội và ngoại tôi rất thích kiến trúc. Ông ngoại từng nhờ Frank Lloyd Wright thiết kế công ty cho mình nhưng không thành vì Frank đã có tuổi. Thay vào đó ông chuyển dự án cho học trò Taro Amano phụ trách. Ông nội là tác giả của hai công trình từng đoạt huy chương vàng, bố tôi đáng lẽ là người phải nối nghiệp gia đình, nhưng ông không thích kinh doanh và đã chọn con đường của kiến trúc sư. Anh trai tôi bị khuyết tật nên không thể làm kiến trúc sư tự do song vẫn có thể tham gia tập đoàn Kajima, công trình lớn nhất anh ấy từng làm là cung điện hoàng gia. Từ khi còn bé xung quanh tôi toàn những bản vẽ và mô hình, việc tôi trở thành một kiến trúc sư cũng là điều tất yếu.

Bên trong văn phòng kiến trúc sư Tezuka tại Tokyo Ảnh: Designboom

DB: Yếu tố nào trong thời thơ ấu đã khiến ông định hình những nguyên tắc và tư tưởng thiết kế?

TT: Căn nhà của dòng họ Tezuka ở Arita đã để lại ấn tượng sâu sắc trong phong cách kiến trúc của tôi. Nó được xây từ khoảng 100 năm trước trong thời gian trao đổi hàng hóa với công ty Đông Ấn theo phong cách tân nghệ thuật và trang trí hơi hướng art deco. Bởi vậy căn nhà có hai đặc điểm tách biệt giữa Nhật Bản và Châu Âu. Cho đến lúc đi học ở London tôi mới biết những chi tiết của ngôi nhà lại đặc biệt đến vậy, có thể nói nó đã ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến cách tôi thiết kế công trình sau này.

Ngoài ra, bố từng giảng giải rất nhiều về kiến trúc từ khi tôi mới học lớp 3. Sau sự kiện 11.09, bạn bè hỏi về tòa tháp đôi và tôi đã giải thích cặn kẽ theo góc nhìn về kết cấu công trình cho họ. Những kiến thức ấy không tích lũy ở trường mà do chính bố tôi truyền lại.

Mô hình trường mẫu giáo Fuji. Ảnh: Designboom

Chúng tôi muốn kết hợp yếu tố tự nhiên với kiến trúc theo cách mọi người đều có thể tận hưởng. Ở công trình “nhà mái” (roof house), mọi người nghĩ chúng tôi chỉ đơn thuần “đặt cư dân lên mái và xây nhà cho họ”, nhưng thực chất kiến trúc là công cụ để đưa vào các yếu tố tự nhiên, bạn sẽ thấy công trình có tường để chia tách những không gian riêng tư, giếng trời cho ánh sáng chiếu vào. Phong cách kiến trúc của chúng tôi không đơn thuần chỉ đặt con người vào một không gian và xây đắp vật liệu xung quanh đó, mà nhằm đem đến sự hài hòa giữa cái nhân tạo và thiên tạo.

Xã hội giống như một quần thể bao gồm các dạng sống cộng sinh, chúng ta cố đặt mình vào những môi trường sạch sẽ để sinh sôi, bạch cầu đảm nhiệm chức năng kháng khuẩn. Nhưng khi ta ở trong một không gian sạch 100% như phòng phẫu thuật, nhiều hệ quả không mong muốn có thể xuất hiện và gây dị ứng.

Mới đây chúng tôi vừa thiết kế một bệnh viện kết hợp không gian tự nhiên. Mọi người nghĩ như vậy sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn gây hại song thực chất điều này lại giúp bệnh nhân dễ chịu hơn. Chúng ta thích đi trượt tuyết trong điều kiện âm 20 độ C và bơi lội khi trời nóng. Sự thoải mái không phải do nhiệt độ hay độ ẩm chi phối, nó nằm ở phong cách sống. Và công việc của chúng tôi là tạo ra phong cách gần gũi với thiên nhiên.

Trường mẫu giáo hình tròn hoàn thiện năm 2007. Ảnh: Katsuhisa Kida/fototeca

DB: Ông có thể chia sẻ về những công trình gỗ ấn tượng và những tiện ích cũng như khó khăn khi sử dụng vật liệu đó chứ?

TT: Điểm tiện lợi của gỗ là ta có thể chỉnh sửa các chi tiết nhỏ mà không làm gián đoạn quá trình xây dựng. Tất nhiên có rất nhiều kiến trúc sư Nhật nổi tiếng với việc cách họ dùng bê tông, nhưng công trình của tôi không phải để gò ép tính tiện nghi. Kiến trúc xoay quanh sự vui vẻ, cách chúng ta tận hưởng cuộc sống và gỗ là lựa chọn hoàn hảo cho cách thể hiện đó.  Bạn có thể uốn nắn gỗ, nhờ thợ mộc điều chỉnh chúng ngay tại chỗ. Những công trình bằng thép hay bê tông cần hoạch định từ trước vì vật liệu được sản xuất trong nhà máy, một khi đã xuất xưởng chúng rất khó để ta thay đổi lại hình dáng. Hãy hình dung cảm giác của những đứa trẻ khi chạm vào gỗ, gỗ gợi lên cảm giác gần gũi với tự nhiên mà bê tông không có.

Chúng tôi đang hợp tác với một bên phân phối gỗ dùng công nghệ cắt 3D, vật liệu có thể được làm và lắp ngay trên công trường. Hơn nữa giá thành được phân chia cụ thể nên không cần lo lắng nhiều về ngân sách.

Mô hình công trình nhà thờ Bancho. Ảnh: Designboom
bản vẽ sketch của Takaharu Tezuka về nhà thờ Bancho. Ảnh: Designboom

DB: Đề án công trình “home-for-all” của Toyo Ito đã đóng góp hỗ trợ rất lớn sau trận động đất năm 2011, ông nghĩ sao về những kiến trúc sư tham gia dự án nhân đạo này?

TT: Chúng tôi từng thực hiện hai dự án tương tự và một công trình nữa đang vào giai đoạn hoàn tất. UNICEF và chính phủ tài trợ cho những dự án này nên chúng tôi hiểu rõ tầm quan trọng của chúng. Người Nhật thì phải tương hỗ nhau nhưng điều đó không có nghĩa chúng tôi luôn nhất quán trong mọi vấn đề. Ngài Toyo Ito là người mà tôi rất kính trọng, ông ấy đã giúp chúng tôi xuất bản cuốn sách đầu tiên, viết thư giới thiệu công tác cho vợ tôi ở London và cho con chúng tôi suất học ở trường ông ấy đang giảng dạy. Sau trận sóng thần ông ra sức giúp đỡ các nạn nhân bị ảnh hưởng. Tôi nghĩ đó là một nhân cách vĩ đại dù trong mọi hoàn cảnh nào.

Toyo Ito từng tâm sự với tôi về những lần công trình không đáp ứng được kỳ vọng của mọi người. Tôi thấy điều đó không đúng với những gì tài năng của ông đã thể hiện, khi công trình được thiết kế cho một chức năng cụ thể, nó chưa chắc đã phù hợp với nhu cầu chung. Chỉ có bàn tay của người kiến trúc sư mới lên được ý tưởng và sự tài hoa này là điều mà công chúng ngưỡng mộ. Sau thảm họa sóng thần, nhiều người phủ nhận các đặc điểm thiết kế trong kiến trúc và chuyển sang làm những khối hộp bình thường. Tôi thấy đây là cách làm sai, giờ là lúc quay lại cội rễ kiến trúc vị kỉ, sau đó mới tính đến yếu tố vị nhân sinh trong tương lai. Những khối hộp chỉ mang tính tạm thời trong khi kiến trúc cần hơn 100 năm để ta có thể thẩm thấu hết các giá trị. Kiến trúc phải không ngừng hướng đến tương lai, nó cần có mục đích cụ thể.

‘Nhà mái’ là một phần trong những trưng bày tại triển lãm nhà của người Nhật ở Bảo tàng Maxxi. Ảnh: Designboom

DB: Trong thời đại công nghệ dựng hình ảnh đã trở nên phổ biến, ông còn dùng những mô hình và bản vẽ phác thảo bằng tay không?

TT: Vào thế kỷ 20, chúng ta từng nghĩ những cỗ máy đại diện cho tương lai. Trong bộ phim “Metropolis”, máy móc là tương lai, đối với “Tron” thì vi tính là bá chủ. Nhưng nếu nhìn vào “Matrix”, ta sẽ thấy thế giới số dường như thật hơn cả không gian đang hiện hữu đây. 15 năm đã trôi qua từ khi bộ phim được công chiếu và tôi nghĩ thế giới ảo đang ngày càng trở nên thực tế hơn. Không có ranh giới giữa hiện thực ảo và thế giới thực. Tôi vẽ tranh màu nước trên chiếc iPad – một cái máy. Vậy nên quy luật đó cũng áp dụng tương tự cho vẽ vi tính và vẽ tay. Tôi có thể tạo ra những hình ảnh với sự hỗ trợ của công nghệ. Mọi lằn ranh giờ chỉ mang tính tương đối.

‘Nhà mái’ là một phần trong những trưng bày tại triển lãm nhà của người Nhật ở Bảo tàng Maxxi. Ảnh: Designboom

DB: Ngoài kiến trúc ông còn niềm đam mê nào và hiện giờ nó ảnh hưởng đến những thiết kế ra sao?

TT: Tôi từng chơi piano rất nhiều cho đến lúc 11 tuổi vì mẹ không muốn tôi làm nhạc sĩ. Tôi bắt đầu chơi đàn lại từ 5 năm trước và tay nghề vẫn còn khá. Tôi chỉ ngưỡng mộ một nhà soạn nhạc duy nhất là Chopin, khi bé tôi luôn tự hỏi làm sao để tạo ra được những kiệt tác như của ông, nhưng kiến trúc thì không đơn giản như vậy. Kiến trúc chỉ là một công cụ để ta “biên soạn” nên cuộc sống. Nhưng sự sống chính là điều tôi đã đem lại được với trường mầm non Fuji. Sau khi hoàn thành công trình, trong đầu tôi bất giác vang lên bản fantaisie-impromptu của Chopin. Tôi cũng là một đầu bếp rất giỏi, nhưng làm nhạc thì còn có thể hơn nữa!

DB: Gần đây có nhiều kiến trúc sư Nhật đã đoạt giải Pritzker, ông đánh giá ra sao về tình hình kiến trúc Nhật Bản hiện nay?

TT: Tôi rất vui khi được lớn lên trong một xã hội đã đào tạo nên những thế hệ kiến trúc sư tài năng. Vợ tôi lúc nào cũng mặc đồ đỏ, tôi thì bận đồ xanh, khi con gái chúng tôi 5 tuổi, Kazuyo Sejima đã nói: “Thật tiếc khi lúc nào cũng thấy con anh chị mặc đồ màu vàng, tôi sẽ mua cho cháu một chiếc váy đen có hoa thật đẹp!”. Giờ tôi vẫn nhớ những lời đó. Shigeru Ban thì là một người khá thẳng tính, chúng tôi chơi thân với nhau, và đặc biệt là Toyo Ito. Những người đoạt giải Pritzker không hề xa cách, trái lại họ rất gần gũi với cộng đồng. Không dễ gì để được nhận giải thưởng lớn như vậy nhưng ta luôn có thể học hỏi từ họ, đó là điều tuyệt vời khi sống ở Nhật Bản.

DB: Ông ngưỡng mộ kiến trúc sư hay nhà thiết kế nào nhất?

TT: Ở Nhật Bản có Toyo Ito, ông ấy không chỉ làm kiến trúc mà còn đang kiến tạo thế giới và xã hội, ươm mầm các thế hệ mai sau. Tôi nghĩ bất cứ ai cũng có thể làm kiến trúc, nhưng nuôi dưỡng những thế hệ tương lai không phải nhiệm vụ đơn giản. Ông ấy thậm chí còn nhiều tham vọng hơn sau khi nhận giải Pritzker, một con người tuyệt vời không chỉ xét trên phương diện chuyên môn. Tôi cũng kính trọng Richard Rogers nữa.

DB: Lời khuyên tốt nhất ông từng nhận được là gì, và ông có chia sẻ nào muốn gửi gắm tới những kiến trúc sư trẻ không?

TT: Hãy là chính mình, đó là điều quan trọng nhất. Mỗi cá nhân đều độc đáo và đó là điều xã hội muốn. Kiến trúc sư cần thể hiện mình nhưng điều đó không có nghĩa bạn phải làm gì đó dại dột. Sống đúng với bản thân là cách tự nhiên nhất để trở nên cá tính.

Xem thêm ảnh trong bài viết:

Tạp chí và sách trên tủ tường. Ảnh: Designboom
Bên trong văn phòng kiến trúc sư Tezuka tại Tokyo Ảnh: Designboom
Bên trong văn phòng kiến trúc sư Tezuka tại Tokyo Ảnh: Designboom

Mô hình nhỏ được trưng trên tủ tường. Ảnh: Designboom
Một hộp đựng mô hình. Ảnh: Designboom
Kho đựng mô hình. Ảnh: Designboom

 

Mô hình trường mẫu giáo ở Trung Quốc. Ảnh: Designboom
Mẫu vật liệu. Ảnh: Designboom
Mô hình trường mầu giáo Asahi (Giai đoạn 2). Ảnh: Designboom
Mô hình trường mầu giáo Asahi (Giai đoạn 2). Ảnh: Designboom
Ảnh: Designboom
Mô hình trường mẫu giáo Fujibunka kindergarten. Ảnh: Designboom

Biên tập: An Nguyễn

Đánh giá

9089 thích
Upvote Downvote

Total votes: 2

Upvotes: 2

Upvotes percentage: 100.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Loading Facebook Comments ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phỏng vấn: Kiến trúc sư Takaharu Tezuka

đăng nhập

Thông qua tài khoản Mạng xã hội

Chưa có tài khoản?
đăng ký

Khởi tạo mật khẩu

Quay về
đăng nhập

đăng ký

Điền thông tin và bấm nút "Đăng ký"

Quay về
đăng nhập

Xin chào!

hoặc

Đăng nhập

Quên mật khẩu?

Chưa có tài khoản? Đăng ký

Đóng
của

    Đang xử lý file...