Ánh sáng trong kiến trúc của Tadao Ando

Nếu có một điều luôn hiện hữu trong những công trình của kiến trúc sư Tadao Ando, thì đó chính là ánh sáng. Sự chuyển tiếp tinh tế giữa các mảng sáng thể hiện rõ nhất khi người xem trải nghiệm những nét độc đáo kiến trúc riêng do ông thiết kế. Có những lúc bức tường như đợi chờ trong tĩnh lặng , để rồi hé lộ một điểm sáng ấn tượng, có lúc thì hình phản chiếu trên mặt nước như khiến không gian bừng lên. Sự kết hợp phong cách kiến trúc Nhật truyền thống với hiện đại đã tạo nên một ngôn ngữ thiết kế đặc sắc.

Tadao Ando quan tâm đến những giải pháp riêng biệt nhằm gìn giữ bản sắc vùng miền và bối cảnh, tuy nhiên có những công trình nổi tiếng của ông như Nhà thờ Ánh sáng, Nhà Koshino hay Thủy Đền đều gắn liền với một sự kết hợp giữa kiến trúc vùng miền với thiết kế hiện đại tận dụng không gian, vật liệu và ánh sáng. Khả năng sáng tạo tài tình của Ando thể hiện qua những hiệu ứng sáng-tối mà ông tạo ra trong những không gian, thẩm thấu ánh sáng tự nhiên như một lăng kính trong những công trình gợi lên vẻ trầm mặc như mang hơi thở từ nhiều thế kỷ trước.

When Sunlight Meets Tadao Ando’s Concrete,Illustration of daylight openings in ground plan, section and perspectives for the Fondation d’Art Contemporain François Pinault, Paris (France)/2001. Image © a+u (Ando 2002)

Sau Thế chiến II, người dân Nhật Bản bị cấm du lịch nước ngoài nhưng điều lệnh này đã được gỡ bỏ vào năm 1964, một năm sau đó, người thanh niên Tadao Ando đã đến Châu Âu trên tuyến đường sắt Trans-Siberia. Chuyến thăm tới Đền Pantheon của ông ở Rome đã để lại một ấn tượng sâu sắc, truyền cảm hứng cho sự nghiệp kiến trúc sau này. Những ánh sáng le lói qua sàn nhà, mái vòm là hình ảnh dẫn lối cho những thiết kế cửa kéo, hiên, vườn hội tụ ánh sáng tinh tế mang đậm tinh thần Nhật Bản từ trí tuệ của Ando.

Nhà thờ Ánh sáng. Ảnh: Naoya Fujii

Truyền tải hình khối kiến trúc cổ xưa vào phong cách của ông, Tadao Ando không ngừng sáng tạo nhiều cách làm trong các công trình từ bảo tàng đến đền đài. Nhà thờ Ánh sáng nổi tiếng ở Ibaraki, Osaka (1989) có thể không uy quyền như Pantheon, nhưng phản ánh mong muốn của kiến trúc sư về sự hội tụ sáng tối độc đáo trong kiến trúc Nhật. Ông đã đạt được điều này qua hình thập giá ở bức tường phía sau thánh điện. Một ý tưởng ban đầu là để cửa kính nằm ngoài khoảng trống để tăng sự tương đồng với Đền Pantheon, nhưng khí hậu mùa đông đã khiến điều này trở nên bất khả thi.

Ngọn đồi Đức Phật. Ảnh: Tạp chí Hokkaido Fan

Hình ảnh biểu tượng từ Pantheon sau đó lại xuất hiện trên Ngọn đồi Đức Phật tại Nghĩa trang Makomanai Takino ở Sapporo (2017). Phía cuối đường hầm dẫn đến vòm đền, lăng kính của Ando tạo thành một vòng hào quanh quanh đầu Đức Phật, thể hiện bàn tay tài hoa trong cách bài trí không gian, cảnh quan và tạo độ sáng. Bầu trời xanh tô điểm cho bức tượng trắng bề thế. Màu xám nhẹ của tường, trần và sàn tạo một sự đồng nhất trong kiến trúc của Ando. Nhờ phong cách này mà ông có vị trí nổi bật hẳn so với những người dùng màu trắng, khối hộp thông thường theo kiến trúc hiện đại của phương Tây.

Nhà Koshino. Ảnh: Kazunori Fujimoto

Sự trang nhã của Ando nằm ở việc phân chia nhịp tường và trần trong ngôn ngữ kiến trúc, tạo hiệu ứng sáng theo các thời điểm trong ngày, xuyên qua những bề mặt bê tông theo cả hai trục ngang dọc, nhấn mạnh chiều sâu không gian. Khoảnh khắc ấn tượng không diễn ra lâu nhưng đáng nhớ, đánh đấu bằng sự xuất hiện của những tia sáng chiếu theo phần tường và tạo một lớp bóng nổi bật. Nhà Koshino ở Ashiya (1984) cũng mang đặc điểm này, các góc tooiscawst nhau để tăng sự tương phản khi ánh sáng ban ngày chiếu vào các vị trí tường nhất định. Dấu ấn thời gian này cũng có ở Trung tâm Hội nghị Vitra.

Nhà thờ trên Mặt nước. Ảnh: Ji Young Lee

Ở Nhà thờ trên Mặt nước, hình thập giá bên cửa sổ tạo nên điểm nhấn chính khi tương tác với hướng chiếu mặt trời, tương tự với Nhà 4×4 ở Kobe (2003). Một vài công trình ở Mỹ mà Ando đã làm cũng có mặt cửa kính với những đường dọc để ngăn chùm sáng thành các tia song song trên sàn nhà.

Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại. Ảnh: Todd Landry Photography

Ý niệm thiết kế các mặt nước phản chiếu quanh công trình đã trở thành một yếu tố thiết kế quan trọng với Ando, ví dụ như Chùa Komyoji ở Saijo (2000), Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại, Fort Worth (2002), Bảo tàng Langen Foundation ở Neuss, Đức (2004). Vào ban đêm, khi phần tường bê tông phía sau mặt kính tạo một điểm sáng từ trong công trình thì những hồ nước cũng phản chiếu theo. Còn ban ngày chúng tạo những hiệu ứng đẹp mắt để khách tham quan có thể chiêm ngưỡng từ nhiều điểm.

Thủy Đền. Ảnh: Relan’s Terraces

Nằm trên Đảo Awaji, Thủy Đền tổng hòa sự hài hòa ánh sáng một cách cân bằng. Bắt đầu ở lối vào là một khoảng trống nằm giữa hai bức tường lần lượt thẳng và cong bằng bê tông. Mặt sỏi trên đất cùng với bầu trời vời vợi tạo nên một khung cảnh trữ tình sáng sủa. Lối đi dẫn đến một ao sen, nơi có những hiệu ứng sáng tinh tế hòa với mặt nước vỗ nhẹ. Lối vào đền dần dẫn sự chú ý đi vào bóng tối, kết hợp với tường bê tông để phản chiếu một sắc xanh nhẹ của bầu trời trước khi mọi thứ chìm trong màu đỏ bên trong. Các cửa gỗ đỏ hòa vào màu xanh để tỏa ra một loại ánh sáng ấm riêng biệt.

Bước vào trong ban thờ, hướng sáng chiếu thẳng trở nên rõ ràng để sự chú ý đều dồn tới thánh điện. Không gian gắn liền với một màu trắng thuần khiết từ lối vào, sau đó dẫn đến bóng tối và rồi lại bừng lên với màu đỏ của máu – tượng trưng cho sự sống.

Theo Thomas Schielke

Đóng
Đóng

Đăng nhập

Đóng

Giỏ hàng (0)

Giỏ hàng đang trống Chưa có sản phẩm nào.