Balkrishna Doshi: “Le Corbusier đã giải phóng tâm trí tôi”

Balkrishna Doshi quý trọng những cuộc gặp gỡ tình cờ. Nhà Kamala, ngôi nhà được ông thiết kế ở Ahmedabad cho mình và gia đình năm 1963 để mang đến cho các thành viên những trải nghiệm bất ngờ: Bậc thang, ban công, mái, hiên bao quanh mặt bằng chữ thập. Tất cả đều là nền tảng của sự sẻ chia, để cuộc sống hội tụ bên trong ngôi nhà này.

“Các kiến trúc sư làm nhà nhưng mọi người lại đóng chúng bằng rèm và cửa.” kiến trúc sư Doshi chia sẻ. “Trong công việc tôi đã được học về mối quan hệ giữa con người và không gian. Tôi thường nhìn những ngôi nhà Ấn Độ ở phố cổ, trẻ con ngồi trên bậc thang, cách mọi người trải nghiệm cuộc sống. Đó là những gì tôi hay nghĩ đến.”

Suy nghĩ này về sau là những nguyên tắc ông ứng dụng khi thiết kế nhà ở cấp tiến nhất thế kỷ 20 tại Ấn Độ.

Balkrishna Doshi ở văn phòng Sangath Architect. Ảnh: Iwan Baan

Doshi, năm nay đã bước sang tuổi 92 nhưng ở ông vẫn toát lên sự sắc sảo, là một trong những kiến trúc sư Ấn Độ nổi tiếng nhất, các công trình tiêu biểu của ông đa số là những tòa nhà dân sự lớn thời kỳ sau khi Ấn Độ dành độc lập. Trong đó có những thiết kế phản ánh rõ tinh thần của thời đại như Viện Quản lý Ấn Độ ở Bangalore (1977), Ngân hàng Trung ương Ấn độ ở Ahmedabad (1975).

Ông cũng được biết đến với những công trình nhà ở có thiết kế hiện đại, đan giữa sự phân hóa giai cấp ở Ấn Độ. Đây là chủ đề khiến ông dành thời gian trăn trở khá nhiều.

Nhà Kamala do Doshi thiết kế.

Từng có thời gian theo học và làm việc với những kiến trúc sư tiền bối giỏi giang như kiến trúc sư Le Corbusier và Louis Kahn trong thập niên 50 nên Doshi bị ảnh hưởng rất nhiều từ họ. Sau khi đậu đại học để theo ngành kiến trúc vào năm 1947, chỉ 4 năm sau ông đã bỏ học và đến London năm 1951, sau đó là Paris để làm thực tập sinh không lương tại văn phòng Le Corbusier – người ông tình cờ gặp.

Kiến trúc sư Le Corbusier và Doshi.

Bậc thầy kiến trúc hiện đại đã cho Doshi những ý tưởng về hình khối, không gian và vận động mà sau này ông ứng dụng rất nhiều trong công việc của mình. Nói về người thầy của mình, Doshi chia sẻ: “Le Corbusier không bao giờ nói về kiến trúc, ông thường nói về con người, mùa màng, khoa học hành vi. Ông đã giải phóng tâm trí của tôi.”

Doshi sau đó đã trở lại Ấn Độ, ban đầu để thực hiện Chandigarh – thủ phủ của Punjap do Le Corbusier thiết kế trước khi ông thành lập văn phòng riêng vào năm 1956. Ông đã đóng góp nhiều cho sự phát triển kiến trúc hiện đại ở Ấn Độ, noi theo tinh thần của Jawaharlal Nehru – thủ tướng Ấn Độ đầu tiên, người vô cùng nhiệt huyết với công cuộc hiện đại hóa đất nước.

Viện Quản lý Ấn Độ.

Công trình này hội tụ những mong muốn thay đổi hệ thống phân hóa giai cấp, nhà ở dành cho nhân viên Tập đoàn Bảo hiểm Nhân thọ của Ấn Độ được xây ở Ahmedabad vào năm 1973. Ý tưởng này đã vượt xa suy nghĩ về một dự án giá rẻ gồm hơn 300 công trình. Doshi đã thiết kế những căn nhà nhằm phá bỏ sự phân chia về giai cấp kinh tế, một nỗ lực táo bạo hướng đến sự đoàn kết.

Tòa thị chính Premabhai

Từ nhân viên đến quản lý, tất cả đều ở chung trong những cụm nhà để ràng buộc sự tương tác. Những căn hộ nhỏ nhất dành cho người làm dịch vụ nằm ở trên cùng, có chung lối vào và cầu thang tới giữa mỗi cụm nhà để tạo cơ hội gặp gỡ, điều này thể hiện mong muốn xóa nhòa khoảng cách địa vị trong xã hội của kiến trúc sư Doshi.

Doshi cho biết đây là sự tiếp nối về cách tiếp cận khoa học hành vi mà ông từng học ở Le Corbusier: “Thường con người muốn chia sẻ, ở bên nhau. Nếu ủng hộ quan điểm này thì cuộc sống sẽ khác đi hẳn.”

Một công trình khác mang tinh thần tương tự là cụm nhà giá rẻ Aranya ở Indore (1989), nỗ lực của Doshi trong việc kết hợp đời sống khu ổ chuột, những người vô gia cư với nền kinh tế và phát triển hợp tác với Ngân hàng Thế giới.

Các bản vẽ và mô hình của Doshi tại triển lãm về ông ở Bảo tàng Thiết kế Vitra (Đức) thể hiện một sự tương phản với nhiều kiến trúc sư, nhà quy hoạch hiện đại. Khi đa số công trình đều thể hiện một mức độ phân hóa nhất định như khu cao ốc cao cấp ở New York, sân chơi trường Wren Mews & Baylis ở nam London. Trả lời tình hình này, cha đẻ kiến trúc hiện đại người Ấn chỉ nói: “Chúng ta nghĩ quá nhiều về sự phân biệt.”

Bản phác thảo cụm nhà Aranya.
Cụm nhà Aranya.

Jolanthe Kugler, người phụ trách triển lãm của Doshi cho hay: “Ông có cách tiếp cận với kiến trúc rất nhân bản, con người là hạt nhân trong công việc của ông. Khi những kiến trúc sư khác cố đưa tên tuổi thành bất hủ, Doshi thì không. Ông luôn nỗ lực mang đến cuộc sống tốt hơn cho mọi người.”

Download tài liệu giới thiệu chi tiết về kiến trúc sư Balkrishna Doshi khi ông nhận giải thưởng danh giá Pritzker năm 2018. Bấm đây.

Theo tác giả Helen Barrett

Đóng
Đóng

Đăng nhập

Đóng

Giỏ hàng (0)

Giỏ hàng đang trống Chưa có sản phẩm nào.