Kenzo Tange, Hiroshima và kiến trúc Nhật Bản

Kiến trúc sư người Nhật nổi tiếng Tadao Ando thích kể câu chuyện về một chú chó lạc từng đi vào văn phòng của ông ở Osaka khoảng 20 năm về trước, sau đó quyết định ở lại. “Đầu tiên tôi định gọi nó là Kenzo Tange, nhưng tôi không thể đá Kenzo Tange được. Nên thay vào đó tôi đã đặt tên cho nó là Le Corbusier.”

Kenzo Tange là cá nhân vô cùng ảnh hưởng đến kiến trúc Nhật Bản thời kỳ hậu chiến, ông qua đời ở tuổi 91 với sự nghiệp được truyền cảm hứng rất nhiều bởi Le Corbusier. Kế đó, di sản mà kiến trúc sư Kenzo Tange để lại đã dẫn dắt cho nhiều thế hệ kiến trúc sư trẻ ở Nhật Bản, trong đó có Tadao Ando.

Khởi đầu, Kenzo Tange đã nghiên cứu và học tập những thiết kế bê tông của bậc thầy Le Corbusier, sau đó ông bắt đầu tự sáng tạo những cách làm mang đậm dấu ấn cá nhân, kết hợp nhiều hình khối truyền thống của Nhật và nhiều nét kết cấu táo bạo. Những công trình tiêu biểu của ông có thể kể đến như nhà thi đấu quốc gia cho Thế vận hội Tokyo năm 1964, đài truyền hình Yamanashi ở Kofu (1964-67) và công viên tưởng niệm hòa bình Hiroshima (1949-55).

Sân vận động Yoyogi

Nhiều công trình sau này của Tange, bao gồm tòa thị chính thành phố Tokyo (1991), tổ hợp United Overseas Bank Plaza, Singapore (1995) và khách sạn Tokyo Dome (2000) được thực hiện ở quy mô không mấy ấn tượng. Bằng cách sử dụng phần mềm thiết kế mới nhưng theo phương pháp cũ, Tange đã có thể tạo ra những công trình lớn mà vẫn thời thượng và an toàn. Tuy nhiên ông từng nói: “Chúng ta sống trong một thế giới nơi nhiều điều mâu thuẫn đang cùng tồn tại với nhau: Tỉ lệ con người và tỉ lệ siêu nhân, sự ổn định và di động, hằng số và biến số, nhận diện và nặc danh, cụ thể và khái quát. Tôi cho rằng có một điều gì đó ẩn sâu trong thực tại có thể tạo sự cân bằng giữa công nghệ và cuộc sống của con người, mối quan hệ tương tác ảnh hưởng lên các hình thái văn hóa hiện đại và tổ chức xã hội.”


Tổ hợp United Overseas Bank Plaza

Tuy nhiên, khi trẻ Tange không hề có ý định trở thành kiến trúc sư. Ông sinh ra ở Osaka và lớn lên trong hoàn cảnh khiêm tốn, tại thành phố nhỏ Imabari trên đảo Shikoku. Song ông vẫn đỗ vào khoa kiến trúc của Đại học Tokyo và bắt đầu làm việc cho Kunio Maekawa vào năm 1938, Maekawa từng hợp tác với Le Corbusier tại studio của ông ở Paris vào cuối những năm 20.

Trong Thế chiến II, Tange bổ túc việc học và trở thành trợ lý giảng viên tại trường của ông vào năm 1946. Ông thành lập văn phòng riêng nơi những kiến trúc sư như Fumihiko Maki, Kisho Kurokawa và Arata Isozaka đã từng đến học tập, làm việc và thành danh.

Công trình đầu tiên của Tange rất có ý nghĩa biểu tượng: Quy hoạch thành phố Hiroshima sau khi bị trái bom Little Boy tàn phá vào ngày 06.08.1945. Tại trung tâm thành phố mới, Tange đã xây dựng một công trình tưởng niệm hòa bình, dựng trên một cây cột mang dáng dấp thiết kế của Le Corbusier, đối diện đài tưởng niệm mang nét truyền thống song đã được ứng dụng công nghệ xây dựng mới nhất.

Sự kết hợp giữa hình khối lăng Haniwa truyền thống và đường parabol làm bằng bê tông được coi như biểu tượng của một nước Nhật tái sinh, hướng đến tương lai với tinh thần lạc quan, đồng thời khẳng định sự tự hào với di sản lịch sử trong quá khứ.

Khu tưởng niệm hòa bình Hiroshima

Le Corbusier từng mơ đến việc thay đổi bộ mặt Paris, còn Tange tham gia vào công cuộc tái kiến thiết thủ phủ. Sơ đồ quy hoạch Tokyo (1960) của ông đã nhận được sự chú ý toàn thế giới. Lý thuyết chính là mở rộng thành phố ra hướng vịnh, sử dụng những hòn đảo nhân tạo liên kết bởi nhiều cây cầu với nhận dạng xung quanh là các đại công trình bê tông.

Ý định tạo nên một hạ tầng bê tông liên kết của Tange tuy không được thực hiện ở quy mô như ông mong muốn cho Tokyo, nhưng lại truyền cảm hứng rất lớn đến Anh Quốc, cho một thế hệ kiến trúc sư đam mê với bê tông và kích thước lớn. Đối với nhiều người, Kenzo Tange là cha đẻ của kiến trúc Thô mộc những năm 60.

Đài truyền hình Yamanashi do Tange thiết kế giống như một pháo đài samurai của thế kỷ 20, hay một công trình bê tông đồ sộ của thời hiện đại. Tuy mang một diện mạo cố kết, nhưng về lý thuyết đây là một tổ hợp công trình đan xen mà 16 tháp chức năng có thể được cơi nới rất rộng, hoặc bổ sung văn phòng cho các khoảng trống giữa những tầng chưa có người ở khi nhu cầu phát sinh.

Đài truyền hình Yamanashi

Ngày nay, những khoảng trống đã được lấp đầy bởi ban công và vườn mái, làm tăng vẻ huyền ảo, lãng mạn cho một thiết kế đầy ấn tượng.

“Vai trò của truyền thống là chất xúc tác để kích thích một phản ứng hóa học, nhưng không thể nhận thấy khi nhìn vào kết quả. Truyền thống có thể là yếu tố đóng góp cho sáng tạo, nhưng bản thân nó không phải sự sáng tạo.” Kenzo Tange từng nói.

Nhà thờ Thánh Mary, Tokyo (1964) là một sự đan xen mạnh mẽ khác giữa thiết kế truyền thống và hiện đại. Kenzo Tange đã đến thăm một số nhà thờ trung cổ trước khi ông cho ra đời thiết kế của riêng mình. “Sau khi trải nghiệm những không gian duy tâm này, tôi bắt đầu hình dung ra những công trình mới và muốn ứng dụng công nghệ hiện đại.” Đó là điều mà kiến trúc sư đã làm, hình ảnh khối bê tông vươn dài gợi nhắc ngay đến một nguồn cảm hứng có từ thời Trung cổ.

Các công trình của Tange ngoài Nhật Bản mang vẻ hiện đại hơn hẳn, tiêu biểu là phần cơi nới bảo tàng nghệ thuật Minneapolis (1975) – công trình duy nhất ông làm ở Mỹ và những văn phòng, khách sạn do ông thiết kế ở Đài Bắc và Singapore.

Tange tiếp tục sự nghiệp ở Nhật Bản, Mỹ và Canada cho đến lúc ông mất. Tuy không thể phủ nhận sức ảnh hưởng tích cực của công nghệ mới đến thiết kế kiến trúc, nhưng ông cũng không hài lòng với yếu tố hiện đại tràn lan trong thập niên 80, bên cạnh đó dõi theo những năm 90 khi những cao ốc uốn cong thống trị nhiều đô thị trên toàn thế giới. Dù sao Kenzo Tange vẫn lạc quan cho rằng làn sóng trên chỉ là “sự chuyển tiếp trong cách biểu hiện của kiến trúc”, những công trình như đài truyền hình Yamanashi hay nhà thi đấu ở Tokyo đã thể hiện quan điểm khác hoàn toàn của ông với thời cuộc.

Theo Jonathan Glancey

Đóng
Đóng

Đăng nhập

Đóng

Giỏ hàng (0)

Giỏ hàng đang trống Chưa có sản phẩm nào.