Kiến trúc dưới góc nhìn của Renzo Piano

Bài viết của tác giả Alain Elkann trong khuôn khổ cuộc gặp với kiến trúc sư Renzo Piano tại triển lãm Venice Biennale năm 2004.

Ông Renzo Piano, vào năm 2000 ông đã đoạt giải Leone d’Oro cho thành tựu trong sự nghiệp. Sự kiện này có ý nghĩa gì đối với ông?

Tôi mừng vì vẫn thu hút được sự chú ý của công chúng đến kiến trúc. Lĩnh vực này đã thoát khỏi khuôn khổ bó hẹp của chính nó. Không còn là một loại nghệ thuật cao siêu nào mà gần gũi hơn với mọi người, họ dần có sự cảm mến kiến trúc hơn vì nhận ấn tượng trực tiếp từ đó. Một công trình tốt hay dở luôn để lại ấn tượng cho người xem. Tôi sẽ gợi ý rằng mọi người nên đến với triển lãm kiến trúc Biennale, đây là sự kiện nơi mà kiến trúc được thể hiện rõ nhất trong mọi khía cạnh.

Ngày nay mọi yếu tố phi vật chất như ánh sáng, âm thanh, màu sắc, sự thẩm thấu đều kết hợp với nhau để gợi lên một cảm quan. Đó là lý giải cho tên chủ đề Metamorfosi (biến hình) của sự kiện Biennale lần này. Chẳng hạn như tòa nhà Kanaki do tôi làm ở New Caledonia là một công trình sống động có thể tạo ra âm thanh. Trụ sở Thời báo New York mà tôi đang thực hiện thì sẽ lấy màu sắc dựa vào môi trường xung quanh và sự phản chiếu ánh sáng.

Ông có góp công trình nào cho triển lãm Biennale lần này không?

Có một chương trình cho Bảo tàng Paul Klee ở Bern, mở cửa vào ngày 21.06.2005 để giới thiệu toàn bộ những bộ sưu tập của Klee và con cháu của ông. Bên cạnh đó là một công trình khán phòng ở Rome. Tôi mừng vì ban tổ chức đã lựa chọn những chủ đề này vì chúng rất ăn nhập với định nghĩa “biến hình”. Triển lãm Biennale đang dần đề cập đến những khía cạnh sâu sắc hơn của kiến trúc trong xã hội. Kurt Forster – người chủ trì triển lãm đã nói đúng: Kiến trúc là một sự biến hóa.

Nhà thờ Santa Maria del Fiore 

Điều này cũng đúng với kiến trúc của kiến trúc sư Alberti hay Brunelleschi chứ?

Đúng. Ví dụ, hãy nhìn mái vòm nhà thờ Santa Maria del Fiore ở Florence, đó không chỉ là một kiệt tác kiến trúc theo quan điểm khoa học và logic, mà còn là một tuyệt phẩm sáng tạo khi xét đến không gian – một công trình độ sồ dường như “bay lơ lửng”. Đối với các nhà thờ, hay một số công trình cùng loại của Bernini, thường sẽ có một nhận diện vô cùng nổi bật hoặc có sức gợi. Dấu ấn của sự thử nghiệm có ở khắp nơi như một minh chứng cho nhu cầu khai phá của con người. Sau đó hãy kể đến yếu tố “bền vững” đối với đô thị, những chủ đề xoay quanh năng lượng tái tạo, kiến thiết và cải tạo những khu công nghiệp bị bỏ hoang.

Trung tâm Văn hóa Tjibaou 

Có phải triển lãm Biennale là để giới thiệu những xu hướng kiến trúc mới và “cấp tiến” không?

Nó thể hiện khao khát tìm tòi của con người. Nghiên cứu là một từ khóa rất quan trọng. Sự cấp tiến giống như một phiên bản khác của hoạt động nghiên cứu. Tôi nghĩ là chỉ giới thiệu những gì mới mẻ trong kiến trúc thì sẽ không bao quát được khía cạnh thực tiến mà Biennale đem lại. “Cấp tiến” là một từ to tát mà hay được thổi phồng giống như từ “tự do”. Tự do là một điều tuyệt vời. Nhưng Stravinsky từng viết rằng một người nghệ sĩ cũng cần phải được hạn chế để tập trung vào một điểm nhìn cụ thể. Sự tự rèn luyện đem lại lợi ích cho bản thân để tiến xa hơn. Sẽ hay hơn khi con người có thể tập trung vào một mục tiêu. Đặc trưng ở người nghệ sĩ là khả năng xoay quanh một lĩnh vực. Sự cấp tiến thường sản sinh ra một thế giới đầy màu sắc, nhưng con người cũng cần hiểu về bản chất của thành tựu xuất phát từ đó, nếu không ấn tượng đọng lại với mọi người sẽ chỉ là một lý thuyết vĩ mô. Kiến trúc là một lĩnh vực quan trọng vì mọi người đều dựa vào đó. Kiến trúc phản ánh con người, và trên hết, đó cũng là không gian che chở cho con người.

Vậy còn vấn đề bảo an ngày nay thì sao?

Vẫn là một vấn đề như trước đây. Thực sự không có giải pháp cụ thể nào cho nạn khủng bố. Vấn đề nằm ở con người và chính trị chứ không phải công nghệ. Giải pháp cụ thể nhất có lẽ là sống trong hang, mà như vậy cũng không hợp lý. Sự bảo an mà tôi đang nghĩ đến, đó là thế giới trước tiên phải là một mái nhà vững trãi cho mọi người.

Bảo tàng Georges Pompidou 

Minh chứng cho quan điểm của ông có thể hiện ở Bảo tàng Georges Pompidou tại Paris không?

Có. Đó là một công trình đã có gần 200 triệu khách đến thăm trong vòng 25 năm.

Điều gì là quan trọng với ông?

Điều quan trọng nhất ở tuổi của tôi là biết mình muốn gì ở lĩnh vực chuyên môn và trong việc theo đuổi nghệ thuật.

Ông đã tìm được những điều đó chưa?

Triết gia Norberto Bobbio từng nói một điều thú vị với tôi: “Trong cuộc đời tôi đã chạm đến ngưỡng đền nhiều lần nhưng chưa bao giờ bước vào trong.” Nói theo một cách khác, ngày tôi đạt được sự thỏa mãn cũng sẽ là lúc tôi ngừng lại. Đúng là tôi đã đến bên ngưỡng đền nhưng chưa từng vào bên trong.

Tòa nhà The Shard

Vậy ông đang tìm kiếm điều gì?

Trong mỗi công trình tôi làm, tôi luôn cố gắng áp dụng nguyên tắc tự do một cách cẩn thận. Một điều tôi quan tâm nữa là truyền lại kiến thức cho những người trẻ thông qua tổ chức Workshop Foundation tại studio ở Genoa và Paris. Cách duy nhất để truyền đạt lại là thông qua ví dụ, mọi người sẽ học hỏi được khi xem người khác làm việc.

Vậy ông có thích việc giảng dạy không?

Vai trò đó được gọi là “thầy dạy nghề” ở một buổi workshop. Ở một độ tuổi nhất định, ta cần biết mình muốn gì. Vào lúc này tôi đang đi theo nhiều hướng nhưng rất muốn được chậm lại, bởi bản chất của con người cũng là thứ giới hạn chúng ta.

Ông muốn để lại di sản gì cho thế giới?

Thay vì truyền cảm hứng lại cho người trẻ, tôi muốn ươm mầm cho họ. Khi làm việc với tôi, các học trò hiểu rằng có nhiều thứ trường đại học dạy là không chính xác. Chúng tôi giao thoa những khoảnh khắc lãng mạn và sự thực tiễn trong kiến trúc. Đó là loại nghệ thuật lý tưởng và thiết thực nhất ta có thể thấy được.

Một câu hỏi cuối: Kiến trúc đương đại có thể được xây ở những khu vực lịch sử hay giữa một đô thị cổ không?

Bảo tàng Georges Pompidou là một ví dụ tiêu biểu của sự phát triển và đắp lớp, việc xây dựng kể trên là hoàn toàn khả dĩ. Khu vực Beaubourg thì không khi xét đến yếu tố lịch sử và nghệ thuật. Tôi sẽ gặp khó khăn khi làm một công trình tương tự tại một nơi có giàu giá trị lịch sử.

Theo Alain Elkann

Đóng
Đóng

Đăng nhập

Đóng

Giỏ hàng (0)

Giỏ hàng đang trống Chưa có sản phẩm nào.