Nghệ thuật và Kiến trúc mang tên Paul Rudolph

Một trong những công trình tiêu biểu nhất ở đầu phong trào Thô mộc trong kiến trúc tại Mỹ là Tòa Nghệ thuật và Kiến trúc Đại học Yale ở New Haven Connecticut. Tòa nhà ấn tượng như một pháo đài với các cụm bê tông xếp liền kề cùng những lớp cửa kính khung thép.

Ảnh: Richard Barnes

Công trình được thiết kế bởi Paul Rudolph trong thời gian ông làm giảng viên tại khoa Kiến trúc & Nghệ thuật của Đại học Yale, giữa năm 1958 và 1965. Với tư cách là kiến trúc sư và cả khách hàng, ông có cơ hội khám phá một hướng tiếp cận độc đáo cho kiến trúc mà đến nay vẫn là một đề tài bàn luận sôi nổi.

Tòa nhà được hoàn thành vào năm 1963, kết cấu gồm những cụm bê tông liền kề. Bề mặt bê tông và kính nhẵn được chống bởi các tháp nhô từ mái theo từng chuỗi.

Ảnh: Richard Barnes

“Công trình của Paul Rudolph là một lời giải đáp giúp kiến trúc hiện đại thoát khỏi lối mòn tư duy vào cuối những năm 50.” Timothy Rohan, giảng viên Đại học Massachusetts và tác giả cuốn sách “The Architecture of Paul Rudolph” cho hay.

Ảnh: Richard Barnes

“Kiến trúc của Paul có hình khối cứng cáp, bề mặt chi tiết, không gian đa dạng, sức hiện diện ấn tượng. Ông tạo ra nhiều mối liên kết đến quá khứ, đến tư duy về kiến trúc Quốc tế mà trước kia thường chỉ gắn với tính biểu tượng, sự đô thị hóa và hình thức. Rohan nói thêm.

Ảnh: Richard Barnes

Tòa nhà hiện mang tên Rudolph Hall (theo tên của kiến trúc sư) sau khi được trùng tu 45 năm từ ngày mở cửa công trình gốc, nằm ở một góc đường đối diện một công trình nổi tiếng của Louis Kahn – Phòng Trưng bày Nghệ thuật của Đại học Yale (1953). Tuy nhiên công trình của Rudolph có một sự khác biệt hẳn so với chủ nghĩa công năng đặc trưng trong thiết kế của Kahn.

Ảnh: Richard Barnes

Các khối bê tông nằm then từng cụm dọc ở trong và ngoài tòa nhà 11,000m2. Bê tông được đúc bằng những khuôn gỗ khía, sau đó được gia công bằng búa để làm lộ cốt liệu.

Tòa nhà bao gồm 37 tầng liền kề xuyên suốt 7 phân khúc chính cùng 2 tầng hầm. Mỗi tầng nhìn ra vòm trung tâm với một hố trũng nằm dưới các giếng trời. Những hành lang bê tông liên kết các không gian ở cả hai đầu “giếng” này.

Ảnh: Richard Barnes

Lối vào chính nằm thu vào so với mặt phố, đi qua một lối dẫn và cầu thang giữa hai cột bê tông.

Nhà phê bình kiến trúc Alexandra Lange từng học ở Yale cho biết: “Đó là lần đầu tiên tôi dành nhiều thời gian để khám phá bên trong một tòa nhà lạ lẫm và độc đáo như vậy.”

“Tôi đã khám phá ra cửa bí mật nằm ở cuối cầu thang phía trước để rút ngắn thời gian leo thang chậm, những nét kì công kiến trúc được thể hiện trên tường và hành lang, bệ cột ở trên mái, phần sân trong khi nhìn ra từ dãy bàn học dài ở thư viện.”

Ảnh: Richard Barnes

Với sự nghiệp kéo dài từ thập niên 40 đến 90, các công trình của Rudolph đã góp phần trong sự phát triển của một vài trào lưu kiến trúc như Sarasota, Kiến trúc Hiện đại và Thô mộc.

Rất dễ nhận thấy tòa Kiến trúc & Nghệ thuật Yale mang vài nét điển hình của trường phái Sarasota: Các tầng nhà liền kề, mặt bằng mở, các hiệu ứng sáng – tối, mặc dù bên ngoài công trình mang tấm áo bê tông Thô mộc.

Ảnh: Richard Barnes

Vào năm 1969, công trình bị tình nghi chính trị và trở thành mục tiêu của một vụ phóng hỏa nên tòa nhà đã chịu tổn thất không nhỏ. Việc trùng tu sau đó đã thay đổi nhiều thiết kế gốc của Rudolph như phần gác lửng được bổ sung, sử dụng ngăn chia không gian và làm cửa kính 2 lớp.

Ảnh: Richard Barnes

Đến năm 2000, tòa nhà đã trải qua vài lần trùng tu khiến thiết kế gốc của Rudolph bị mất. Một cuộc khảo sát cho thấy công trình không còn phù hợp với mục đích sử dụng và không đạt yêu cầu công năng, nội quy phòng cháy.

Ảnh: Richard Barnes

Trường đại học sau đó đã mời Gwathmey Siegel & Associates Architects (GSAA), văn phòng của một học sinh cũ của Rudolph tham gia dự án trùng tu và cơi nới cơ sở với chi phí 126 triệu đô.

Ảnh: Richard Barnes

GSAA tiến hành khôi phục thiết kế của Rudolph, lược bỏ các tầng mới được thêm vào sau vụ hỏa hoạn, lắp đặt cửa kính như cũ và khôi phục kết cấu bê tông. Tông màu chủ đạo cam và xám do Rudolph đề ra được vinh danh bằng một tấm thảm cam sáng chạy khắp các khu vực của tòa nhà.

Ảnh: Richard Barnes

Sự bổ sung Trung tâm Jeffrey H. Loria và Thư viện Nghệ thuật của Gia đình Robert B. Haas đã đem đến những phòng họp, văn phòng, giảng đường, quán cafe và thư viện tầng trệt mới cho khoa. Công trình hơn 8000m2 làm bằng đá vôi và kẽm bám lấy một phần mặt tiền bê tông hướng đông Tòa nhà Rudolph.

Ảnh: Richard Barnes

“Giờ khi công trình đã được trùng tu đẹp đẽ, tôi nghĩ rằng những mong muốn cho giáo dục của kiến trúc sư Rudolph đã rõ ràng hơn nhiều.” Lange chia sẻ. “Đây có thể là một ví dụ tốt về việc cải tạo có kế hoạch sẽ giúp ý định của người thiết kế minh bạch hơn.”

Ảnh: Richard Barnes
Ảnh: Richard Barnes

Theo Jessica Mairs

Đóng
Đóng

Đăng nhập

Đóng

Giỏ hàng (0)

Giỏ hàng đang trống Chưa có sản phẩm nào.