Trò chuyện với Kengo Kuma

Kengo Kuma có tư tưởng rất vững vàng về thiết kế hoặc viết về kiến trúc. Ông thường xuyên nghĩ đến kiến trúc kể cả khi đang tắm ở suối nước ưa thích qua lời chia sẻ chân thật: “Ở đó tôi có thể nghiên cứu về mối quan hệ giữa nội thất và ngoại thất.” Tuy nhiên thời gian này ông đang rất bận rộn với Bảo tàng Hans Christian Andersen ở Đan Mạch, Bảo tàng V&A Dundee hoàn thành năm ngoái, sân vận động Olympic 2020 ở Tokyo dự kiến mở cửa vào tháng 11 năm nay. Lượng công trình xuyên suốt các châu lục đang khiến kiến trúc sư người Nhật dần để lại nhiều dấu ấn hơn trên khắp thế giới.

Điều gì đã khiến ông trở thành kiến trúc sư?

Vào năm 1964 lúc tôi 10 tuổi, Tokyo đã tổ chức Thế vận hội đầu tiên. Khi đó bố tôi – một thương nhân đam mê thiết kế đã dẫn tôi đến xem bảo tàng do Kenzo Tange thực hiện. Trong số các công trình hiện đại ông từng chỉ cho tôi thấy thì sân vận động này để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất. Tôi vẫn nhớ những tia sáng tự nhiên chiếu từ trần và hạ xuống bể bơi trông thật tiên cảnh. Đó là lúc tôi đã quyết định trở thành kiến trúc sư.

Gia đình có ảnh hưởng phần nào đến quyết định của ông không?

Có. Tôi lớn lên trong một gia đình truyền thống ở Okurayama, nằm giữa Tokyo và Yokohama. Vào thập niên 60 nơi đây chỉ là một nhà ga với vài cừa hàng, còn lại chủ yếu là đồng lúa. Gia đình tôi sống trong một ngôi nhà nhỏ bằng gỗ do ông tôi – một bác sĩ ở Tokyo thích làm nông xây dựng nên. Hiên nhà là không gian yêu thích của tôi, tôi vẫn nhớ những lúc ngồi ở đó với mẹ và nướng khoai vào mùa đông.

Ông không sợ làm cháy nhà sao?

Không! (Cười)

Ông có thiết kế ngôi nhà hiện giờ của mình không?

Không, căn nhà do vợ tôi – Satoko thiết kế. Bà ấy sẽ không hài lòng nếu tôi xây ngôi nhà. Nhưng giờ hai vợ chồng đã sống ở đó 20 năm rồi. Tôi rất thích mái ban công lớn nhìn ra được toàn cảnh khu phố.

Kengo_Kuma_03

Ông từng học ở Đại học Columbia, thành phố New York. Trải nghiệm đó đã khiến ông thay đổi cái nhìn về Nhật Bản ra sao?

Trước khi đến New York, tôi không hứng thú với kiến trúc truyền thống của Nhật. Nhưng thời gian ở Mỹ đã khiến tôi suy nghĩ về gốc gác của mình. Trong căn hộ tôi có hai tấm thảm tatami và một bộ trà để có thể chia sẻ văn hóa Nhật với những người bạn Mỹ. Những tấm thảm rất đắt tiền, tôi mua chúng từ một người thợ mộc Nhật Bản sống ở Los Angeles, tuy nhiên các món đồ này khiến tôi thấy gần gũi với bản sắc quốc gia mình hơn.

Có phải ông đã viết cuốn sách đầu tiên khi còn ở New York?

Đúng vậy. Vào năm 1985, tôi đã viết cuốn sách mang tên Jutaku Ron nói về các kiến trúc sư Nhật Bản. Khi đó Tadao Ando rất có tiếng ở Nhật Bản. Bạn bè của tôi đều học tập cách thiết kế của Ando. Những công trình của ông rất đẹp nhưng tôi lại không thấy thoải mái. Và đó không phải thứ tôi muốn làm. Kiến trúc có thể rất mang tính cá nhân khi người thiết kế chỉ tập trung vào phong cách của mình. Nhiều người trẻ lấy đó làm mục tiêu, nhưng tôi thì phản biện lại điều này và cố gắng đem kiến trúc gần gũi hơn với xã hội. Đây là xuất phát điểm cho sự nghiệp của tôi. Giờ tôi đang viết một cuốn sách có tên Ten, Sen, Men, tức “điểm, đường thẳng và bề mặt.” Lấy cảm hứng từ một tựa sách nổi tiếng của Wassily Kandinsky là “Đường và Điểm đến Mặt Phẳng.” Tôi đã đọc cuốn sách này hồi học phổ thông trước khi theo ngành kiến trúc và được khai mở với nhiều ý tưởng.

Ông tập trung cho việc viết sách như thế nào?

Công việc thường nhật của tôi tạo nhiều động lực viết sách vì đó là cách để giảm đi sự mỏi mệt sau những giờ tranh luận ý kiến với khách hàng. Khi viết, tôi có thể tìm ra ý nghĩa của những áp lực đó và bỗng chốc nó giống như một liệu pháp giúp tôi giải tỏa. Có lúc thì viết sách giống một thói quen tự nhiên khiến tôi khám phá được thêm nhiều tầng lớp trong tư duy thiết kế.

Ông còn hay làm gì khác trong thời gian rảnh?

Tôi thích ăn và uống rượu vang, điều này cũng liên quan đến thiết kế vì kiến trúc và ẩm thực đều liên quan đến sự liên kết giữa các nguyên liệu.

Kengo_Kuma_02

Ông thích nấu ăn không?

Bản thân tôi không phải một đầu bếp giỏi. Nhưng tôi có nhiều người bạn làm đầu bếp và được học tập nhiều từ họ. Đồ ăn phương tây hướng đến hương vị nhiều, còn với Nhật Bản thì là hình thức, sử dụng những nguyên liệu ngon và cách làm đơn giản. Đó là về sự cân bằng và cách kết hợp, cũng tương tự như công việc tôi làm. Mối quan hệ giữa kích thước cột và vật liệu dùng cho công trình cũng giống với tinh thần trong ẩm thực. Một đầu bếp Nhật giỏi cũng là một nhà thiết kế tài ba.

Ông có món ăn tủ nào không?

Tôi thích những món đơn giản. Mỗi khi ra nước ngoài tôi luôn thử ẩm thực địa phương và rượu vang, đó là cách dễ nhất để nghiên cứu về một nơi – thông qua những tinh túy của món ăn.

Món ăn nào nắm bắt tinh túy của Tokyo?

Món mì tachikui soba. Đó là một món ăn rẻ mà ngon.

Ông có thấy văn hóa Nhật Bản có một sự nhạy cảm đặc biệt với các chất liệu không?

Tôi nghĩ vậy. Nhất là ở nơi mà kích cỡ vô cùng quan trọng. Trong quá trình thiết kế, người Nhật thường nói về kích thước của mỗi yếu tố. Mỗi chi tiết đều có thể thay đổi hoàn toàn trải nghiệm của người dùng. Người Nhật hiểu rất rõ điều này. Chúng tôi cũng cân nhắc đến sự cân bằng âm thanh để bầu không khí trong một không gian luôn hài hòa. Một ví dụ khác là nhà ở của người Nhật. Bí quyết của sự cân bằng tại đây là kích thước nhỏ nhắn trong mọi khía cạnh nội thất. Các đô thành cổ của Nhật đều có những công trình thấp cùng một tỉ lệ. Thiết kế này cũng nằm trong Sân vận động Olympic tôi đang thực hiện, với những ván gỗ có kích thước lấy cảm hứng từ trong những ngôi nhà Nhật Bản truyền thống. Đó là một tỉ lệ rất gần gũi và thân thuộc với người Nhật. Khán giả đến với khán đài 80,000 chỗ ngồi sẽ cảm thấy không gian tương đồng như trong những ngôi nhà cổ.

Theo Naomi Pollock
Ảnh: Yuji Fukuhara

Đóng
Đóng

Đăng nhập

Đóng

Giỏ hàng (0)

Giỏ hàng đang trống Chưa có sản phẩm nào.